content here is the anonymously transparent proxied version of ecb.europa.eu   X
European Central Bank - eurosystem
Επιλογές αναζήτησης
Η ΕΚΤ Ενημέρωση Επεξηγήσεις Έρευνα & Εκδόσεις Στατιστικές Νομισματική πολιτική Το ευρώ Πληρωμές & Αγορές Θέσεις εργασίας
Προτάσεις
Εμφάνιση κατά

Βασικά στοιχεία

1 Έκθεση διαχείρισης

1.1 Σκοπός της έκθεσης διαχείρισης της ΕΚΤ

Η έκθεση διαχείρισης[1] αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των Ετήσιων Λογαριασμών της ΕΚΤ και σκοπός της είναι να παράσχει στους αναγνώστες συναφείς πληροφορίες σχετικά με τις οικονομικές καταστάσεις.[2] Καθώς οι δραστηριότητες και οι πράξεις της ΕΚΤ διενεργούνται για να στηρίξουν τους σκοπούς πολιτικής της, η οικονομική θέση και το οικονομικό αποτέλεσμα της ΕΚΤ θα πρέπει να εξετάζονται σε συνδυασμό με τις αποφάσεις πολιτικής που αυτή λαμβάνει.

Για τον σκοπό αυτόν, η έκθεση διαχείρισης παρουσιάζει τα βασικά καθήκοντα και τις βασικές δραστηριότητες της ΕΚΤ, καθώς και τον βαθμό στον οποίο επηρεάζουν τις οικονομικές της καταστάσεις. Επιπλέον, αναλύει τις βασικές εξελίξεις στον ισολογισμό και τα αποτελέσματα χρήσης στη διάρκεια του έτους και περιλαμβάνει πληροφορίες για τους οικονομικούς πόρους της ΕΚΤ. Τέλος, περιγράφει το περιβάλλον κινδύνου στο οποίο δραστηριοποιείται η ΕΚΤ, παρέχοντας πληροφορίες για τους συγκεκριμένους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται, και τις πολιτικές διαχείρισης κινδύνων που χρησιμοποιούνται προκειμένου να μετριάζονται οι κίνδυνοι.

1.2 Βασικά καθήκοντα και δραστηριότητες

Η ΕΚΤ αποτελεί μέρος του Ευρωσυστήματος, το οποίο περιλαμβάνει, εκτός από την ΕΚΤ, τις 19 εθνικές κεντρικές τράπεζες (ΕθνΚΤ) των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), οι οποίες έχουν ως νόμισμα το ευρώ. Πρωταρχικός σκοπός του Ευρωσυστήματος είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών.[3] Η ΕΚΤ εκτελεί τα καθήκοντά της όπως περιγράφονται στη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης[4] και στο Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Καταστατικό του ΕΣΚΤ)[5] (Σχήμα 1). Σκοπός της ΕΚΤ κατά την εκτέλεση των δραστηριοτήτων της είναι να εκπληρώνει την εντολή που της έχει ανατεθεί και όχι να παράγει κέρδη.

Σχήμα 1

Τα βασικά καθήκοντα της ΕΚΤ

Οι πράξεις νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος καταγράφονται στις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΤ και των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ, αντανακλώντας την αρχή της αποκεντρωμένης εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής στο Ευρωσύστημα. Ο Πίνακας 1 παρακάτω παρουσιάζει συνοπτικά τις κύριες πράξεις και τα βασικά καθήκοντα της ΕΚΤ κατά την εκπλήρωση της αποστολής της καθώς και την επίδραση αυτών στις οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΤ.

Πίνακας 1

Οι βασικές δραστηριότητες της ΕΚΤ και η επίδρασή τους στις οικονομικές της καταστάσεις

Εφαρμογή νομισματικής πολιτικής

Διενέργεια πράξεων συναλλάγματος και διαχείριση συναλλαγματικών διαθεσίμων

Προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών

Συμβολή στην ασφάλεια και την ευρωστία του τραπεζικού συστήματος και στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος

Λοιπές δραστηριότητες

1) Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον δανεισμό τίτλων διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
2) Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
3) Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις πράξεις παροχής ρευστότητας του Ευρωσυστήματος έναντι επιλέξιμων εξασφαλίσεων διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
4) Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το TARGET2 διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.

1.3 Χρηματοπιστωτικές εξελίξεις

1.3.1 Ισολογισμός

Κατά την περίοδο 2017-2021, οι εξελίξεις που σημειώθηκαν στον ισολογισμό της ΕΚΤ συνδέονταν κυρίως με τις οριστικές αγορές τίτλων από την ΕΚΤ στο πλαίσιο της εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος (Διάγραμμα 1). Ο ισολογισμός της ΕΚΤ μεγεθύνθηκε το 2018, κυρίως λόγω της καθαρής απόκτησης τίτλων στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού (asset purchase programme - APP).[6] Οι καθαρές αγορές στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος σταμάτησαν τον Δεκέμβριο του 2018 και ξεκίνησαν εκ νέου τον Νοέμβριο του 2019. Ως αποτέλεσμα, ο ισολογισμός της ΕΚΤ αυξήθηκε με βραδύτερο ρυθμό το 2019 και το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στην άνοδο της αγοραίας αξίας των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ και της αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία. Το 2020, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιδράσεις της πανδημίας του κορωνοϊού (COVID-19), το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να λάβει ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων νομισματικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (pandemic emergency purchase programme – PEPP)[7], με αποτέλεσμα να αυξηθεί περαιτέρω το μέγεθος του ισολογισμού της ΕΚΤ. Οι καθαρές αγορές στο πλαίσιο των προγραμμάτων APP και PEPP συνεχίστηκαν το 2021, αυξάνοντας ακόμα περισσότερο το μέγεθος του ισολογισμού της ΕΚΤ.

Το 2021 ο ισολογισμός της ΕΚΤ αυξήθηκε κατά 110,8 δισεκ. ευρώ σε 680,1 δισεκ. ευρώ, κυρίως λόγω του μεριδίου της ΕΚΤ όσον αφορά τις αγορές τίτλων στο πλαίσιο των προγραμμάτων PEPP και APP. Οι αγορές αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση των τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής, ενώ ο διακανονισμός σε μετρητά των εν λόγω αγορών μέσω λογαριασμών στο TARGET2 οδήγησε σε αντίστοιχη αύξηση των υποχρεώσεων εντός του Ευρωσυστήματος. Αυτή η αύξηση των υποχρεώσεων εντός του Ευρωσυστήματος υπεραντισταθμίστηκε από τα μετρητά που εισπράχθηκαν από τους πελάτες της ΕΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2.

Επίσης, η άνοδος της αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία καθώς και της αγοραίας αξίας των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ συνέβαλε επίσης στην αύξηση του ισολογισμού της ΕΚΤ.

Διάγραμμα 1

Βασικά στοιχεία του ισολογισμού της ΕΚΤ

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Οι τίτλοι σε ευρώ που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής αποτελούσαν το 65% του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού της ΕΚΤ στο τέλος του 2021. Σε αυτό το στοιχείο του ισολογισμού η ΕΚΤ διακρατεί τίτλους που έχει αποκτήσει στο πλαίσιο του Προγράμματος για τις Αγορές Τίτλων (Securities Markets Programme – SMP), των τριών προγραμμάτων αγοράς καλυμμένων ομολογιών (CBPP1, CBPP2 και CBPP3) και των προγραμμάτων ABSPP, PSPP και PEPP.

Το 2021 η ΕΚΤ, με βάση τις σχετικές αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, συνέχισε τις καθαρές αγορές τίτλων που διενεργούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων APP και PEPP, συμπεριλαμβανομένων των επανεπενδύσεων ποσών κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων. Ως αποτέλεσμα αυτών των αγορών, το χαρτοφυλάκιο τίτλων που διακρατεί η ΕΚΤ για σκοπούς νομισματικής πολιτικής αυξήθηκε κατά 96,4 δισεκ. ευρώ σε 445,4 δισεκ. ευρώ (Διάγραμμα 2), γεγονός που οφείλεται κατά κύριο λόγο στις αγορές που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP. Η μείωση κατά 1, 3 δισεκ. ευρώ των διακρατούμενων τίτλων στο πλαίσιο των προγραμμάτων SMP, CBPP1 και CBPP2 οφειλόταν σε εξοφλήσεις.

Τον Δεκέμβριο του 2021 το Διοικητικό Συμβούλιο ανακοίνωσε[8] ότι θα αυξήσει τη διενέργεια καθαρών αγορών στο πλαίσιο του προγράμματος APP σε μηνιαίο ρυθμό 40 δισεκ. ευρώ το β΄ τρίμηνο και 30 δισεκ. ευρώ το γ΄ τρίμηνο του 2022. Από τον Οκτώβριο του 2022 και μετά, οι καθαρές αγορές στοιχείων ενεργητικού θα διενεργούνται με μηνιαίο ρυθμό 20 δισεκ. ευρώ για όσο χρονικό διάστημα κρίνεται αναγκαίο προκειμένου να ενισχυθεί η διευκολυντική επίδραση των επιτοκίων πολιτικής της ΕΚΤ και θα λήξουν λίγο πριν το Διοικητικό Συμβούλιο αρχίσει να αυξάνει τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε επίσης να σταματήσει τις καθαρές αγορές στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP στο τέλος Μαρτίου του 2022 αλλά οι αγορές αυτές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν εκ νέου, εφόσον κριθεί αναγκαίο, για την αντιμετώπιση αρνητικών διαταραχών που σχετίζονται με την πανδημία. Το Ευρωσύστημα θα συνεχίσει να επανεπενδύει, πλήρως, τα ποσά από την εξόφληση τίτλων αποκτηθέντων στο πλαίσιο των προγραμμάτων APP και PEPP κατά τη λήξη τους, σύμφωνα με την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου.

Διάγραμμα 2

Τίτλοι που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Για τα ενεργά προγράμματα αγοράς τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής, δηλαδή τα προγράμματα APP και PEPP, οι τίτλοι που διακρατούνταν από την ΕΚΤ στο τέλος του 2021 είχαν διαφοροποιημένο προφίλ λήξεων[9] (Διάγραμμα 3).

Διάγραμμα 3

Προφίλ λήξεων των τίτλων που αποκτώνται μέσω των προγραμμάτων APP και PEPP

Πηγή: ΕΚΤ
Σημείωση: Για τις τιτλοποιημένες απαιτήσεις (asset-backed securities), το προφίλ λήξεων βασίζεται στη μεσοσταθμική διάρκεια ζωής των τίτλων και όχι στην κατά νόμο ημερομηνία λήξης.

Το 2021 το ισότιμο σε ευρώ της συνολικής αξίας των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ, τα οποία αποτελούνται από χρυσό, ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα, δολάρια ΗΠΑ, γιεν Ιαπωνίας και γιουάν Κίνας, αυξήθηκε κατά 4,5 δισεκ. ευρώ σε 80,3 δισεκ. ευρώ.

Το ισότιμο σε ευρώ της αξίας των διαθεσίμων της ΕΚΤ σε χρυσό και απαιτήσεις σε χρυσό αυξήθηκε κατά 1,1 δισεκ. ευρώ σε 26,1 δισεκ. ευρώ το 2021 (Διάγραμμα 4), λόγω της ανόδου της αγοραίας τιμής του χρυσού σε όρους ευρώ, ενώ το ύψος των εν λόγω διαθεσίμων σε ουγγιές καθαρού χρυσού παρέμεινε αμετάβλητο. Αυτή η άνοδος οδήγησε επίσης σε ισόποση αύξηση των λογαριασμών αναπροσαρμογής της αξίας χρυσού της ΕΚΤ (βλ. Ενότητα 1.3.2 "Οικονομικοί πόροι").

Διάγραμμα 4

Διαθέσιμα σε χρυσό και τιμές χρυσού

(αριστερή κλίμακα: δισεκ. ευρώ. δεξιά κλίμακα: ευρώ ανά ουγγιά καθαρού χρυσού)

Πηγή: ΕΚΤ
Σημείωση: Οι "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής χρυσού" δεν συμπεριλαμβάνουν τις εισφορές των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών που εντάχθηκαν στη ζώνη του ευρώ μετά την 1.1.1999 στους συσσωρευμένους λογαριασμούς αναπροσαρμογής χρυσού της ΕΚΤ την ημέρα πριν από την ένταξή τους στο Ευρωσύστημα.

Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ[10] σε δολάρια ΗΠΑ, γιεν Ιαπωνίας και γιουάν Κίνας αυξήθηκαν, σε όρους ευρώ, κατά 2,9 δισεκ. ευρώ σε 53,0 δισεκ. ευρώ (Διάγραμμα 5), κυρίως λόγω της ανατίμησης του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ. Η ανατίμηση του δολαρίου ΗΠΑ αντανακλάται και στην αύξηση των υπολοίπων των λογαριασμών αναπροσαρμογής της ΕΚΤ (βλ. Ενότητα 1.3.2 "Οικονομικοί πόροι").

Διάγραμμα 5

Συναλλαγματικά διαθέσιμα

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Τα δολάρια ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν το βασικό μέρος των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ, αναλογώντας στο 77% περίπου του συνόλου στο τέλος του 2021.

Η ΕΚΤ διαχειρίζεται την επένδυση των συναλλαγματικών της διαθεσίμων ακολουθώντας μια προσέγγιση τριών σταδίων. Πρώτον, οι υπεύθυνοι διαχείρισης κινδύνων της ΕΚΤ σχεδιάζουν ένα στρατηγικό χαρτοφυλάκιο τοποθετήσεων αναφοράς, το οποίο εγκρίνει το Διοικητικό Συμβούλιο. Δεύτερον, οι υπεύθυνοι διαχείρισης χαρτοφυλακίων της ΕΚΤ σχεδιάζουν το τακτικό χαρτοφυλάκιο τοποθετήσεων αναφοράς, το οποίο εγκρίνει η Εκτελεστική Επιτροπή. Τρίτον, οι ΕθνΚΤ διενεργούν καθημερινά επενδυτικές πράξεις σε αποκεντρωμένη βάση.

Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ επενδύονται κυρίως σε τίτλους και καταθέσεις μέσω της αγοράς χρήματος ή διακρατούνται σε τρεχούμενους λογαριασμούς (Διάγραμμα 6). Οι τίτλοι του εν λόγω χαρτοφυλακίου αποτιμώνται στις τιμές της αγοράς στο τέλος του έτους.

Διάγραμμα 6

Σύνθεση των επενδύσεων σε συνάλλαγμα

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Σκοπός του χαρτοφυλακίου συναλλαγματικών διαθεσίμων είναι η χρηματοδότηση ενδεχόμενων παρεμβάσεων της ΕΚΤ στην αγορά συναλλάγματος. Για τον λόγο αυτόν, η διαχείριση των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ πραγματοποιείται βάσει τριών στόχων (κατά σειρά προτεραιότητας): ρευστότητα, ασφάλεια και απόδοση. Επομένως, το εν λόγω χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο βραχυπρόθεσμους τίτλους (Διάγραμμα 7).

Διάγραμμα 7

Προφίλ λήξεων των τίτλων σε συνάλλαγμα

Πηγή: ΕΚΤ

Το 2021 η αξία του χαρτοφυλακίου ιδίων πόρων αυξήθηκε κατά 0,4 δισεκ. ευρώ σε 21,1 δισεκ. ευρώ (Διάγραμμα 8), κυρίως λόγω της επανεπένδυσης των ποσών που καταβλήθηκαν από τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ το 2021 για την πρώτη δόση των εισφορών τους στο κεφάλαιο της ΕΚΤ οι οποίες αυξήθηκαν μετά την αποχώρηση της Bank of England από το ΕΣΚΤ (βλ. Ενότητα 1.3.2 "Οικονομκοί πόροι"). Αυτή η αύξηση αντισταθμίστηκε εν μέρει, κυρίως από τη μείωση της αγοραίας αξίας των τίτλων που διακρατούνται στο χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων.

Το χαρτοφυλάκιο αποτελείται κυρίως από τίτλους σε ευρώ οι οποίοι αποτιμώνται στις τιμές της αγοράς στο τέλος του έτους. Το 2021 τα κρατικά χρεόγραφα αντιστοιχούσαν στο 72% του συνολικού χαρτοφυλακίου.

Το 2021 η ΕΚΤ αποφάσισε να χρησιμοποιήσει μέρος του χαρτοφυλακίου ιδίων πόρων της για τοποθετήσεις στο επενδυτικό ταμείο πράσινων ομολόγων σε ευρώ για κεντρικές τράπεζες (EUR BISIP G2) που δημιούργησε η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (ΤΔΔ) τον Ιανουάριο του 2021. Αυτή η επένδυση λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις άμεσες αγορές πράσινων ομολόγων στις δευτερογενείς αγορές. Το μερίδιο των επενδύσεων σε πράσινα ομόλογα στο χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων συνέχισε σε να αυξάνεται σταθερά από 3,5% στο τέλος του 2020 σε 7,6% στο τέλος του 2021. Η ΕΚΤ σκοπεύει να αυξήσει περαιτέρω αυτό το μερίδιο τα προσεχή έτη.

Διάγραμμα 8

Χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων της ΕΚΤ

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Το χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων της ΕΚΤ αποτελείται κατά κύριο λόγο από επενδύσεις των οικονομικών πόρων της ΕΚΤ, ιδίως του καταβεβλημένου κεφαλαίου της και των ποσών που διακρατούνται στο γενικό αποθεματικό και στην πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων. Λόγω της επανεπένδυσης εσόδων και της αποτίμησης των τίτλων σε αγοραίες τιμές, το χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων και οι προαναφερθέντες οικονομικοί πόροι δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε μέγεθος. Σκοπός του εν λόγω χαρτοφυλακίου είναι η εξασφάλιση εισοδήματος για τη χρηματοδότηση των λειτουργικών δαπανών της ΕΚΤ οι οποίες δεν σχετίζονται με την άσκηση των εποπτικών της καθηκόντων.[11] Το χαρτοφυλάκιο επενδύεται σε στοιχεία ενεργητικού σε ευρώ, υποκείμενα στα όρια που επιβάλλονται από το οικείο πλαίσιο ελέγχου κινδύνου. Από αυτό προκύπτει πιο διαφοροποιημένη διάρθρωση λήξεων (Διάγραμμα 9) συγκριτικά με το χαρτοφυλάκιο συναλλαγματικών διαθεσίμων.

Διάγραμμα 9

Προφίλ λήξεων των τίτλων του χαρτοφυλακίου ιδίων πόρων της ΕΚΤ

Πηγή: ΕΚΤ

Στο τέλος του 2021, η συνολική αξία των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία ήταν 1.544,4 δισεκ. ευρώ, δηλ. αυξήθηκε κατά 8% σε σχέση με το τέλος του 2020. Στην ΕΚΤ έχει κατανεμηθεί μερίδιο 8% επί της συνολικής αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία, το οποίο αντιστοιχούσε σε 123,6 δισεκ. ευρώ στο τέλος του έτους. Δεδομένου ότι η ΕΚΤ δεν εκδίδει η ίδια τραπεζογραμμάτια, διακρατεί απαιτήσεις εντός του Ευρωσυστήματος έναντι των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ αξίας ισόποσης της αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία.

Οι υποχρεώσεις εντός του Ευρωσυστήματος της ΕΚΤ, οι οποίες αποτελούνται κυρίως από το καθαρό υπόλοιπο των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ έναντι της ΕΚΤ στο TARGET2 και τις υποχρεώσεις της ΕΚΤ όσον αφορά τα συναλλαγματικά διαθέσιμα που μεταβιβάστηκαν σε αυτήν από τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ όταν εντάχθηκαν στο Ευρωσύστημα, μειώθηκαν κατά 3,3 δισεκ. ευρώ σε 375,1 δισεκ. ευρώ το 2021. Η εξέλιξη των υποχρεώσεων εντός του Ευρωσυστήματος κατά τη χρονική περίοδο 2017-2020 οφειλόταν κατά κύριο λόγο στην εξέλιξη της καθαρής υποχρέωσης στο πλαίσιο του TARGET2 ως αποτέλεσμα των καθαρών αγορών τίτλων διακρατούμενων για σκοπούς νομισματικής πολιτικής, τις οποίες διενεργεί η ΕΚΤ και διακανονίζονται μέσω των λογαριασμών του TARGET2 (Διάγραμμα 10).

Το 2021 η επίδραση των αγορών τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής στην καθαρή υποχρέωση στο πλαίσιο του TARGET2 υπεραντισταθμίστηκε, κυρίως λόγω της αύξησης των καταθέσεων των πελατών της ΕΚΤ εκτός ζώνης ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2 και των μη κατοίκων της ζώνης του ευρώ τις οποίες δέχτηκε η ΕΚΤ στο πλαίσιο του ρόλου της ως δημοσιονομικού αντιπροσώπου και λόγω της αύξησης των μετρητών που εισπράχθηκαν ως εξασφαλίσεις για πράξεις δανεισμού τίτλων.

Διάγραμμα 10

Καθαρά υπόλοιπα του TARGET2 εντός του Ευρωσυστήματος και τίτλοι που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

1.3.2 Οικονομικοί πόροι

Οι οικονομικοί πόροι της ΕΚΤ αποτελούνται από το κεφάλαιό της, την πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, τους λογαριασμούς αναπροσαρμογής και τα κέρδη χρήσης. Οι πόροι αυτοί (i) επενδύονται σε στοιχεία ενεργητικού που παράγουν εισόδημα ή/και (ii) χρησιμοποιούνται για να αντισταθμίσουν άμεσα ζημίες που συνδέονται με την επέλευση χρηματοοικονομικών κινδύνων. Στις 31.12.2021, οι οικονομικοί πόροι της ΕΚΤ ανήλθαν συνολικά σε 49,7 δισεκ. ευρώ (Διάγραμμα 11). Το ποσό αυτό ήταν κατά 3,5 δισεκ. ευρώ υψηλότερο από ό,τι το 2020 λόγω αύξησης i) των λογαριασμών αναπροσαρμογής μετά την ανατίμηση του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ και την αύξηση της αγοραίας τιμής του χρυσού σε όρους ευρώ το 2021, (ii) του καταβεβλημένου κεφαλαίου και iii) της πρόβλεψης έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων[12]. Αυτές οι αυξήσεις υπεραντιστάθμισαν το χαμηλότερο κέρδος το 2021 σε σύγκριση με το 2020.

Διάγραμμα 11

Οι οικονομικοί πόροι της ΕΚΤ

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ
Σημείωση: Οι "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής" περιλαμβάνουν τα συνολικά κέρδη από αναπροσαρμογή όσον αφορά τον χρυσό, τα συναλλαγματικά διαθέσιμα και τους διακρατούμενους τίτλους, όχι όμως τους λογαριασμούς αναπροσαρμογής όσον αφορά τις μετεργασιακές παροχές.

Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από χρυσό, συνάλλαγμα και τίτλους που υπόκεινται σε αναπροσαρμογή λόγω μεταβολής των τιμών δεν αναγνωρίζονται ως έσοδα στα αποτελέσματα χρήσης αλλά καταγράφονται απευθείας στους λογαριασμούς αναπροσαρμογής που εμφανίζονται στο παθητικό του ισολογισμού της ΕΚΤ. Τα υπόλοιπα των εν λόγω λογαριασμών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να απορροφήσουν την επίδραση τυχόν μελλοντικών δυσμενών μεταβολών των αντίστοιχων τιμών ή/και συναλλαγματικών ισοτιμιών, ενισχύοντας έτσι την ανθεκτικότητα της ΕΚΤ έναντι των υποκείμενων κινδύνων. Το 2020 οι λογαριασμοί αναπροσαρμογής για τον χρυσό, το συνάλλαγμα και τους τίτλους[13] αυξήθηκαν κατά 3,8 δισεκ. ευρώ σε 33,1 δισεκ. ευρώ, λόγω των μεγαλύτερων διαφορών αναπροσαρμογής για συνάλλαγμα και χρυσό, κυρίως ως αποτέλεσμα της ανατίμησης του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ (Διάγραμμα 12) και της αύξησης της αγοραίας τιμής του χρυσού σε όρους ευρώ, που αντισταθμίστηκαν εν μέρει από τη μείωση των διαφορών αναπροσαρμογής για τίτλους.

Διάγραμμα 12

Οι βασικές συναλλαγματικές ισοτιμίες και η τιμή του χρυσού κατά την περίοδο 2017-21

(ποσοστιαίες μεταβολές σε σχέση με το 2017, στοιχεία τέλους του έτους)

Πηγή: ΕΚΤ

Μετά την αποχώρηση της Bank of England από το ΕΣΚΤ το 2020, τα μερίδια συμμετοχής των υπόλοιπων ΕθνΚΤ στο κεφάλαιο της ΕΚΤ αυξήθηκαν. Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε ότι οι υπόλοιπες ΕθνΚΤ θα κάλυπταν μόνο το αποσυρθέν καταβεβλημένο κεφάλαιο της Bank of England ύψους 58 εκατ. ευρώ το 2020 και ότι οι ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ θα κατέβαλαν στο ακέραιο τις αυξημένες εισφορές τους σε δύο ισόποσες ετήσιες δόσεις το 2021 και το 2022. Μετά την καταβολή της πρώτης δόσης από τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ, το καταβεβλημένο κεφάλαιο της ΕΚΤ αυξήθηκε κατά 0,6 δισεκ. ευρώ σε 8,3 δισεκ. ευρώ το 2021. Θα αυξηθεί περαιτέρω κατά 0,6 δισεκ. ευρώ σε 8,9 δισεκ. ευρώ το 2022.[14]

Λόγω της έκθεσής της σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους (βλ. Ενότητα 1.4.1 "Χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι"), η ΕΚΤ διατηρεί πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων. Το ύψος αυτής της πρόβλεψης επανεξετάζεται ετησίως, ενώ λαμβάνεται υπόψη μια σειρά παραγόντων, όπως η ποσότητα των διακρατούμενων στοιχείων ενεργητικού που ενέχουν κίνδυνο, τα προβλεπόμενα αποτελέσματα για το προσεχές έτος και μια αξιολόγηση κινδύνου. Η πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, μαζί με τυχόν ποσό που τηρείται στο γενικό αποθεματικό της ΕΚΤ, δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει την αξία του κεφαλαίου που έχουν καταβάλει οι ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ.

Ως αποτέλεσμα της αύξησης κατά 0,6 δισεκ. ευρώ του καταβεβλημένου κεφαλαίου της ΕΚΤ το 2021, το ανώτατο όριο της πρόβλεψης έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων αυξήθηκε ισόποσα. Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των ανοιγμάτων της ΕΚΤ σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να μεταφέρει 0,6 δισεκ. ευρώ στην πρόβλεψη της ΕΚΤ έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, αυξάνοντας έτσι το ύψος της πρόβλεψης στο μέγιστο επιτρεπτό ύψος των 8,2 δισεκ. ευρώ.

Τα κέρδη που προκύπτουν από τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της ΕΚΤ σε δεδομένο οικονομικό έτος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να απορροφήσουν τις ενδεχόμενες ζημίες του έτους αυτού. Το 2021 τα κέρδη της ΕΚΤ, μετά τη μεταφορά στην πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, ήταν 0,2 δισεκ. ευρώ (βλ. Ενότητα 1.3.3 "Αποτελέσματα χρήσης").

1.3.3 Αποτελέσματα χρήσης

Τα ετήσια κέρδη της ΕΚΤ διαμορφώθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο το 2019 έπειτα από πολυετείς αυξήσεις, κυρίως λόγω της αύξησης των τόκων-εσόδων επί τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής και επί των συναλλαγματικών διαθεσίμων. Το 2020 τα κέρδη της ΕΚΤ άρχισαν να μειώνονται, κυρίως λόγω των χαμηλότερων εσόδων από τα προαναφερθέντα στοιχεία.

Το 2021 τα κέρδη της ΕΚΤ ήταν 192 εκατ. ευρώ (2020: 1.643 εκατ. ευρώ). Η μείωση κατά 1.452 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το 2020 οφειλόταν κυρίως στο χαμηλότερο καθαρό αποτέλεσμα των χρηματοοικονομικών πράξεων, των αποσβέσεων και των προβλέψεων έναντι κινδύνων, ιδίως λόγω της μεταφοράς στην πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, καθώς και στους χαμηλότερους καθαρούς τόκους-έσοδα (Διάγραμμα 13).

Διάγραμμα 13

Βασικά στοιχεία των αποτελεσμάτων χρήσης της ΕΚΤ

(σε εκατ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ
Σημείωση: Το στοιχείο "Λοιπά έσοδα και έξοδα" αποτελείται από τα "Καθαρά έσοδα/έξοδα από αμοιβές και προμήθειες", τα "Έσοδα από μετοχές και συμμετοχές", τα "Λοιπά έσοδα" και τις "Λοιπές δαπάνες".

Οι καθαροί τόκοι-έσοδα της ΕΚΤ μειώθηκαν κατά 451 εκατ. ευρώ σε 1.566 εκατ. ευρώ (Διάγραμμα 14), κυρίως λόγω της μείωσης των τόκων-εσόδων επί τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής και επί συναλλαγματικών διαθεσίμων. Η αύξηση των καθαρών λοιπών τόκων εσόδων αντισταθμίστηκε μόνο εν μέρει από αυτές τις μειώσεις.

Διάγραμμα 14

Καθαροί τόκοι-έσοδα

(σε εκατ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Οι καθαροί τόκοι-έσοδα που προκύπτουν από τους τίτλους που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής μειώθηκαν κατά 331 εκατ. ευρώ σε 1.006 εκατ. ευρώ το 2021 (Διάγραμμα 15), κυρίως λόγω των αρνητικών καθαρών τόκων-εσόδων επί του χαρτοφυλακίου του προγράμματος PEPP. Η συνέχιση των αγορών τίτλων του δημόσιου τομέα στο πλαίσιο του PEPP – με αρνητική μέση απόδοση ως αποτέλεσμα των χαμηλών αποδόσεων των κρατικών ομολόγων της ζώνης του ευρώ που επικρατούσαν κατά την εφαρμογή αυτού του προγράμματος (Διάγραμμα 16) – οδήγησε σε αυξημένους αρνητικούς καθαρούς τόκους-έσοδα ύψους 252 εκατ. ευρώ επί αυτού του χαρτοφυλακίου το 2021, έναντι αρνητικών καθαρών τόκων-εσόδων ύψους 41 εκατ. ευρώ το προηγούμενο έτος. Επιπλέον, οι καθαροί τόκοι-έσοδα επί των χαρτοφυλακίων των προγραμμάτων SMP, CBPP1 και CBPP2 μειώθηκαν κατά 82 εκατ. ευρώ σε 111 εκατ. ευρώ, λόγω της μείωσης του μεγέθους των εν λόγω χαρτοφυλακίων ως αποτέλεσμα της λήξης τίτλων. Τέλος, οι καθαροί τόκοι-έσοδα επί του προγράμματος APP (επί τίτλων που διακρατούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων ABSPP, CBPP3 και PSPP) μειώθηκαν κατά 37 εκατ. ευρώ σε 1.147 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω χαμηλότερου μέσου επιτοκίου επί των τίτλων που διακρατούνται στο πλαίσιο του προγράμματος ABSPP.

Το 2021 το 64% των καθαρών τόκων-εσόδων της ΕΚΤ προήλθε από τους τίτλους που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής.

Διάγραμμα 15

Καθαροί τόκοι-έσοδα επί τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής

(σε εκατ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Διάγραμμα 16

Αποδόσεις επταετών κρατικών ομολόγων στη ζώνη του ευρώ

(ποσοστά % ετησίως, στοιχεία τέλους του μήνα)

Πηγή: ΕΚΤ

Οι καθαροί τόκοι-έσοδα επί των συναλλαγματικών διαθεσίμων μειώθηκαν κατά 277 εκατ. ευρώ σε 197 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω των χαμηλότερων τόκων-εσόδων επί τίτλων σε δολάρια ΗΠΑ. Λόγω των χαμηλών αποδόσεων ομολόγων σε δολάρια ΗΠΑ κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2020 και του 2021 (Διάγραμμα 17) και λόγω των αγορών και εξοφλήσεων ομολόγων μεγαλύτερης απόδοσης που είχαν αγοραστεί στο παρελθόν, το μέσο επιτόκιο επί του χαρτοφυλακίου της ΕΚΤ σε δολάρια ΗΠΑ μειώθηκε περαιτέρω το 2021 συγκριτικά με το προηγούμενο έτος.

Διάγραμμα 17

Αποδόσεις 2ετών κρατικών ομολόγων στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Κίνα

(ποσοστά % ετησίως, στοιχεία τέλους του μήνα)

Πηγή: ΕΚΤ

Τόσο οι τόκοι-έσοδα επί του μεριδίου της ΕΚΤ στο σύνολο των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ όσο και οι τόκοι-έξοδα επί των τόκων απαιτήσεων των ΕθνΚΤ σε σχέση με τα μεταβιβασθέντα συναλλαγματικά διαθέσιμα ήταν μηδενικοί ως αποτέλεσμα του μηδενικού επιτοκίου (0%) που χρησιμοποιήθηκε στις πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης του Ευρωσυστήματος (ΠΚΑ) το 2021.

Οι καθαροί λοιποί τόκοι-έσοδα αυξήθηκαν, κυρίως λόγω της αύξησης των τόκων-εσόδων επί (i) των λογαριασμών που διακρατούνται στην ΕΚΤ από τους πελάτες της ΕΚΤ εκτός ζώνης ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2, (ii) των πράξεων δανεισμού τίτλων για σκοπούς νομισματικής πολιτικής και (iii) των καταθέσεων που αποδέχτηκε η ΕΚΤ στο πλαίσιο του ρόλου της ως δημοσιονομικού αντιπροσώπου και στις τρεις περιπτώσεις ως αποτέλεσμα των υψηλότερων μέσων υπολοίπων το 2021. Αυτές οι αυξήσεις υπεραντιστάθμισαν τη μείωση των τόκων-εσόδων επί του χαρτοφυλακίου των ιδίων πόρων ως αποτέλεσμα του περιβάλλοντος χαμηλών αποδόσεων στη ζώνη του ευρώ (Διάγραμμα 16).

Το καθαρό αποτέλεσμα από χρηματοοικονομικές πράξεις και αποσβέσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού έδειξε ζημία ύψους 139 εκατ. ευρώ το 2021, σε σύγκριση με το κέρδος ύψους 316 εκατ. ευρώ το 2020 (Διάγραμμα 18). Οι κυριότεροι παράγοντες που συνέβαλαν σε αυτή τη ζημία ήταν οι καθαρές πραγματοποιηθείσες ζημίες από μεταβολές τιμών το 2021, σε σύγκριση με τα καθαρά πραγματοποιηθέντα κέρδη από μεταβολές τιμών το 2020 και τις υψηλότερες αποσβέσεις επί τίτλων σε δολάρια ΗΠΑ και ευρώ.

Οι καθαρές πραγματοποιηθείσες ζημίες από μεταβολές τιμών προέκυψαν από τίτλους σε ευρώ και συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης επί επιτοκίων σε δολάρια ΗΠΑ. Αυτές οι ζημίες αντισταθμίστηκαν εν μέρει από τα πραγματοποιηθέντα κέρδη από μεταβολές τιμών επί τίτλων σε δολάρια ΗΠΑ, τα οποία ήταν ακόμη θετικά το 2021, αλλά χαμηλότερα από ό,τι το προηγούμενο έτος, καθώς οι αποδόσεις των ομολόγων σε δολάρια ΗΠΑ παρέμειναν σταθερές το μεγαλύτερο μέρος του 2020 και του 2021 και στη συνέχεια άρχισαν να αυξάνονται προς το τέλος του 2021.

Διάγραμμα 18

Πραγματοποιηθέντα κέρδη και αποσβέσεις

(σε εκατ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Επιπλέον, στις 31.12.2021, ποσό ύψους 610 εκατ. ευρώ μεταφέρθηκε στην πρόβλεψη της ΕΚΤ έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, με αποτέλεσμα τα κέρδη της ΕΚΤ να μειωθούν ισόποσα. Αφού έλαβε υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης κινδύνου που διενέργησε, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να αυξήσει το μέγεθος της πρόβλεψης έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων σε 8.194 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι το ανώτατο όριο όπως καθορίζεται από το καταβεβλημένο κεφάλαιο των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ (βλ. Ενότητα 1.3.2 "Οικονομικοί πόροι").

Οι συνολικές λειτουργικές δαπάνες της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων των αποσβέσεων και των υπηρεσιών παραγωγής τραπεζογραμματίων, αυξήθηκαν κατά 39 εκατ. ευρώ σε 1.238 εκατ. ευρώ (Διάγραμμα 19). Η αύξηση σε σύγκριση με το 2020 οφειλόταν κυρίως σε άνοδο των δαπανών προσωπικού ως αποτέλεσμα (i) της αύξησης του κόστους σε σχέση με μετεργασιακές παροχές λόγω του υψηλότερου κόστους τρέχουσας υπηρεσίας μετά την ετήσια αναλογιστική μελέτη και ii) του υψηλότερου μέσου αριθμού μελών του προσωπικού το 2021. Οι διοικητικές δαπάνες αυξήθηκαν ελαφρώς, κυρίως λόγω της αύξησης των δαπανών για συντήρηση ακινήτων.

Οι δαπάνες που συνδέονται με την τραπεζική εποπτεία καλύπτονται πλήρως από τα τέλη που επιβάλλονται στις εποπτευόμενες οντότητες. Σύμφωνα με τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες της ΕΚΤ για την άσκηση των καθηκόντων τραπεζικής εποπτείας, τα έσοδα από τα εποπτικά τέλη για το 2021 ήταν 578 εκατ. ευρώ.[15]

Διάγραμμα 19

Λειτουργικές δαπάνες και έσοδα από τα εποπτικά τέλη

(σε εκατ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

1.4 Διαχείριση κινδύνων

Η διαχείριση κινδύνων αποτελεί κρίσιμο στοιχείο των δραστηριοτήτων της ΕΚΤ και επιτελείται μέσω συνεχών διαδικασιών (i) εντοπισμού και αξιολόγησης των κινδύνων, (ii) αναθεώρησης της στρατηγικής και των πολιτικών που αφορούν τους κινδύνους, (iii) εφαρμογής μέτρων μετριασμού των κινδύνων και (iv) παρακολούθησης και αναφοράς των κινδύνων, οι οποίες υποστηρίζονται από αποτελεσματικές μεθοδολογίες, διεργασίες και συστήματα.

Σχήμα 2

Κύκλος διαχείρισης κινδύνων

Οι ακόλουθες ενότητες επικεντρώνονται στους κινδύνους, τις πηγές τους και τα ισχύοντα πλαίσια ελέγχου κινδύνων.

1.4.1 Χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι

Η Εκτελεστική Επιτροπή προτείνει πολιτικές και διαδικασίες οι οποίες εξασφαλίζουν ένα κατάλληλο επίπεδο προστασίας έναντι των χρηματοοικονομικών κινδύνων στους οποίους εκτίθεται η ΕΚΤ. Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων, στην οποία συμμετέχουν εμπειρογνώμονες από τις κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος, αφενός συμβάλλει στην παρακολούθηση, επιμέτρηση και αναφορά των χρηματοοικονομικών κινδύνων που σχετίζονται με τον ισολογισμό του Ευρωσυστήματος και αφετέρου προσδιορίζει και επανεξετάζει τις σχετικές μεθοδολογίες και πλαίσια. Κατά αυτόν τον τρόπο, η εν λόγω επιτροπή επικουρεί τα όργανα λήψης αποφάσεων με σκοπό την εξασφάλιση ενός ικανοποιητικού επιπέδου προστασίας του Ευρωσυστήματος.

Οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι απορρέουν από τις κύριες δραστηριότητες της ΕΚΤ και τα συναφή ανοίγματα. Τα πλαίσια ελέγχου και τα όρια κινδύνων που χρησιμοποιεί η ΕΚΤ για να διαχειρίζεται το δικό της προφίλ κινδύνου διαφέρουν ανάλογα με τα είδη των πράξεων, αντανακλώντας τους στόχους πολιτικής ή τους επενδυτικούς στόχους των διαφόρων χαρτοφυλακίων και τα χαρακτηριστικά κινδύνου των υποκείμενων στοιχείων ενεργητικού.

Για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των κινδύνων, η ΕΚΤ στηρίζεται σε τεχνικές εκτίμησης κινδύνου που έχουν αναπτύξει εμπειρογνώμονες. Οι εν λόγω τεχνικές βασίζονται σε ένα κοινό πλαίσιο προσομοίωσης του κινδύνου αγοράς και του πιστωτικού κινδύνου. Οι έννοιες, οι τεχνικές και οι υποθέσεις που αποτελούν το υπόβαθρο για την ανάπτυξη των μέτρων βασίζονται στα πρότυπα του κλάδου και τα διαθέσιμα δεδομένα της αγοράς. Οι κίνδυνοι συνήθως προσδιορίζονται ποσοτικά ως η "υπό συνθήκη αξία σε κίνδυνο" (expected shortfall - ES),[16] που υπολογίζεται με επίπεδο εμπιστοσύνης 99%, σε ορίζοντα ενός έτους. Χρησιμοποιούνται δύο προσεγγίσεις για τον υπολογισμό των κινδύνων: (i) η λογιστική προσέγγιση, βάσει της οποίας οι λογαριασμοί αναπροσαρμογής της ΕΚΤ θεωρούνται απόθεμα ασφαλείας κατά τον υπολογισμό των εκτιμήσεων του κινδύνου σύμφωνα με όλους τους ισχύοντες λογιστικούς κανόνες και (ii) η χρηματοοικονομική προσέγγιση, στο πλαίσιο της οποίας οι λογαριασμοί αναπροσαρμογής δεν θεωρούνται απόθεμα ασφαλείας κατά τον υπολογισμό των εκτιμήσεων του κινδύνου. Η ΕΚΤ υπολογίζει επίσης άλλους δείκτες μέτρησης κινδύνου που υπολογίζονται με διαφορετικά επίπεδα εμπιστοσύνης, υποβάλλει τα σενάρια σε αναλύσεις ευαισθησίας και σε προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων και αξιολογεί πιο μακροπρόθεσμες προβολές για τα ανοίγματα σε κίνδυνο και τα έσοδα προκειμένου να διατηρεί μια ολοκληρωμένη εικόνα των κινδύνων.[17]

Οι συνολικοί κίνδυνοι της ΕΚΤ αυξήθηκαν στη διάρκεια του έτους. Στο τέλος του 2021 οι συνολικοί χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι για το σύνολο των χαρτοφυλακίων της ΕΚΤ, μετρούμενοι ως ES με επίπεδο εμπιστοσύνης 99% σε ορίζοντα ενός έτους σύμφωνα με τη λογιστική προσέγγιση, ανήλθαν σε 15,3 δισεκ. ευρώ, αυξημένοι κατά 2,5 δισεκ. ευρώ σε σύγκριση με τους κινδύνους που είχαν υπολογιστεί στο τέλος του 2020 (Διάγραμμα 20). Η αύξηση των εκτιμώμενων κινδύνων συνεχίζει την τάση που ξεκίνησε το 2020 και αντανακλά τη μεγέθυνση των χαρτοφυλακίων που διακρατεί η ΕΚΤ για σκοπούς νομισματικής πολιτικής ως αποτέλεσμα των αγορών στοιχείων ενεργητικού που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων PEPP και APP.

Διάγραμμα 20

Συνολικοί χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι (λογιστική προσέγγιση με ES 99%)

(σε δισεκ. ευρώ)

Πηγή: ΕΚΤ

Ο πιστωτικός κίνδυνος προκύπτει από τα χαρτοφυλάκια της ΕΚΤ για σκοπούς νομισματικής πολιτικής, το χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων της σε ευρώ και τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα. Παρότι οι τίτλοι που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους και, ως εκ τούτου, αν δεν γίνουν πωλήσεις, δεν υπόκεινται σε μεταβολές των τιμών που συνδέονται με μεταβολές της πιστοληπτικής αξιολόγησης, εξακολουθούν να υπόκεινται σε κίνδυνο αθέτησης υποχρεώσεων. Οι ίδιοι πόροι σε ευρώ και τα συναλλαγματικά διαθέσιμα αποτιμώνται στις τιμές της αγοράς και, ως εκ τούτου, υπόκεινται σε κίνδυνο μεταβολής της πιστοληπτικής αξιολόγησης και σε κίνδυνο αθέτησης υποχρεώσεων. Ο πιστωτικός κίνδυνος αυξήθηκε συγκριτικά με το προηγούμενο έτος λόγω της επέκτασης του ισολογισμού της ΕΚΤ μέσω αγορών τίτλων στο πλαίσιο των προγραμμάτων APP και PEPP.

Ο πιστωτικός κίνδυνος μετριάζεται κυρίως μέσω της εφαρμογής κριτηρίων επιλεξιμότητας, διαδικασιών δέουσας επιμέλειας και ορίων που διαφέρουν ανάλογα με το χαρτοφυλάκιο.

Ο κίνδυνος νομίσματος και ο κίνδυνος τιμής εμπορευμάτων προκύπτει από τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ και τα διαθέσιμά της σε χρυσό. Ο κίνδυνος νομίσματος μειώθηκε σε σχέση με το προηγούμενο έτος λόγω αύξησης των λογαριασμών αναπροσαρμογής νομισμάτων, οι οποίοι λειτουργούν ως απόθεμα ασφαλείας έναντι των δυσμενών μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Λόγω του ρόλου που διαδραματίζουν αυτά τα στοιχεία ενεργητικού σε επίπεδο πολιτικής, η ΕΚΤ δεν αντισταθμίζει τους συναφείς κινδύνους νομίσματος και τιμής εμπορευμάτων. Αντ' αυτού, οι εν λόγω κίνδυνοι μετριάζονται μέσω των λογαριασμών αναπροσαρμογής και της διαφοροποίησης των διαθεσίμων σε διαφορετικά νομίσματα και χρυσό.

Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ και οι ίδιοι πόροι της σε ευρώ επενδύονται κυρίως σε τίτλους σταθερού εισοδήματος και υπόκεινται σε κίνδυνο επιτοκίου λόγω αποτίμησης με βάση τις αγοραίες τιμές, δεδομένου ότι αποτιμώνονται σε τιμές της αγοράς. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ επενδύονται κυρίως σε περιουσιακά στοιχεία με σχετικά μικρή διάρκεια (βλ. Διάγραμμα 7 στην ενότητα 1.3.1, "Ισολογισμός"), ενώ τα περιουσιακά στοιχεία στο χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων κατά κανόνα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια (βλ. Διάγραμμα 9 στην ενότητα 1.3.1 "Ισολογισμός"). Ο κίνδυνος επιτοκίου σε αυτά τα χαρτοφυλάκια, όπως μετρείται βάσει της λογιστικής προσέγγισης, αυξήθηκε ελαφρώς σε σύγκριση με το 2020, αντανακλώντας τις εξελίξεις στις συνθήκες της αγοράς.

Ο κίνδυνος επιτοκίου της ΕΚΤ λόγω αποτίμησης με βάση τις αγοραίες τιμές μετριάζεται μέσω πολιτικών κατανομής στοιχείων ενεργητικού και μέσω των λογαριασμών αναπροσαρμογής.

Η ΕΚΤ υπόκειται επίσης σε κίνδυνο επιτοκίου που προκύπτει από αναντιστοιχίες μεταξύ του επιτοκίου επί των στοιχείων ενεργητικού της και του επιτοκίου επί των στοιχείων του παθητικού της, γεγονός που επηρεάζει τους καθαρούς τόκους-έσοδά της. Ο κίνδυνος αυτός δεν συνδέεται άμεσα με κάποιο συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο, αλλά με τη συνολική διάρθρωση του ισολογισμού της ΕΚΤ, ιδίως την ύπαρξη αναντιστοιχιών ληκτότητας και αποδόσεων μεταξύ ενεργητικού και παθητικού. Η ΕΚΤ παρακολουθεί αυτόν τον κίνδυνο καταρτίζοντας προβολές όσον αφορά την κερδοφορία της, από τις οποίες προκύπτει ότι η ΕΚΤ αναμένεται να εξακολουθήσει να καταγράφει καθαρούς τόκους-έσοδα τα προσεχή έτη.

Για τη διαχείριση αυτού του τύπου κινδύνου χρησιμοποιούνται πολιτικές κατανομής στοιχείων ενεργητικού, ενώ ο κίνδυνος μετριάζεται περαιτέρω από την ύπαρξη άτοκων υποχρεώσεων στον ισολογισμό της ΕΚΤ.

1.4.2 Λειτουργικός κίνδυνος

Η Εκτελεστική Επιτροπή είναι αρμόδια για την έγκριση της πολιτικής και του πλαισίου διαχείρισης του λειτουργικού κινδύνου[18] της ΕΚΤ. Η Επιτροπή Διαχείρισης Λειτουργικού Κινδύνου στηρίζει την Εκτελεστική Επιτροπή στο έργο της όσον αφορά την επίβλεψη της διαχείρισης των λειτουργικών κινδύνων. Η διαχείριση λειτουργικού κινδύνου συνιστά αναπόσπαστο μέρος της δομής διακυβέρνησης[19] και των διαδικασιών διαχείρισης της ΕΚΤ.

Ο κύριος στόχος του πλαισίου διαχείρισης λειτουργικού κινδύνου της ΕΚΤ είναι να συμβάλλει στη διασφάλιση ότι η ΕΚΤ επιτυγχάνει την αποστολή της και τους σκοπούς της, προστατεύοντας ταυτόχρονα τη φήμη και την περιουσία της έναντι απώλειας, κατάχρησης και ζημίας. Σύμφωνα με το πλαίσιο διαχείρισης λειτουργικού κινδύνου, κάθε υπηρεσιακή μονάδα είναι υπεύθυνη για τον προσδιορισμό, την αξιολόγηση, τον τρόπο αντιμετώπισης, την αναφορά και την παρακολούθηση των λειτουργικών κινδύνων, των έκτακτων συμβάντων και των ελέγχων. Στο πλαίσιο αυτό, η πολιτική ανοχής κινδύνων της ΕΚΤ παρέχει κατευθύνσεις όσον αφορά τις στρατηγικές για την αντιμετώπιση κινδύνων και τις διαδικασίες αποδοχής κινδύνων. Συνδέεται με έναν πίνακα (5x5) αξιολόγησης κινδύνων που βασίζεται σε κλίμακες διαβάθμισης της πιθανότητας και της επίδρασης τυχόν κινδύνου οι οποίες χρησιμοποιούν ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια.

Το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί η ΕΚΤ είναι εκτεθειμένο σε όλο και πιο σύνθετες και διασυνδεμένες απειλές και υπάρχει ένα ευρύ φάσμα λειτουργικών κινδύνων που συνδέονται με τις καθημερινές δραστηριότητες της ΕΚΤ. Οι κύριοι τομείς που αποτελούν πηγή ανησυχίας για την ΕΚΤ είναι, μεταξύ άλλων, ένα ευρύ φάσμα μη χρηματοοικονομικών κινδύνων που απορρέουν από τον ανθρώπινο παράγοντα, πληροφορίες, συστήματα, διαδικασίες και εξωτερικούς φορείς παροχής υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, η ΕΚΤ έχει θεσπίσει διαδικασίες για να διευκολύνει τη διαρκή και αποτελεσματική διαχείριση των λειτουργικών κινδύνων της και να ενσωματώνει τις πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Επιπλέον, η ΕΚΤ επικεντρώνεται στη βελτίωση της ανθεκτικότητάς της, λαμβάνοντας ευρέως υπόψη τους κινδύνους και τις ευκαιρίες μέσω μιας προσέγγισης από το ένα άκρο στο άλλο (end-to-end), συμπεριλαμβανομένων των πτυχών διατηρησιμότητας. Για τον σκοπό αυτό, έχουν θεσπιστεί δομές αντιμετώπισης ζητημάτων και σχέδια έκτακτης ανάγκης για να διασφαλίζεται η συνέχεια των κρίσιμων υπηρεσιακών λειτουργιών σε περίπτωση διαταραχής ή κρίσης (όπως π.χ. η πανδημία του κορωνοϊού COVID-19).

1.4.3 Κίνδυνος δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς

Η ΕΚΤ διαθέτει ένα ειδικό Γραφείο Συμμόρφωσης και Διακυβέρνησης που επιτελεί τη βασική λειτουργία διαχείρισης κινδύνων με σκοπό την ενίσχυση του πλαισίου διακυβέρνησης της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση του κινδύνου δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς[20] στην ΕΚΤ. Σκοπός του εν λόγω γραφείου είναι να υποστηρίζει την Εκτελεστική Επιτροπή στην προστασία της ακεραιότητας και του κύρους της ΕΚΤ, να προωθεί την εφαρμογή προτύπων δεοντολογίας και να ενισχύει τη λογοδοσία και διαφάνεια της ΕΚΤ. Μια Επιτροπή Δεοντολογίας της ΕΚΤ υψηλού επιπέδου παρέχει συμβουλές και κατευθύνσεις στους ανώτατους λειτουργούς της ΕΚΤ για ζητήματα ακεραιότητας, δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς και υποστηρίζει το Διοικητικό Συμβούλιο στη διαχείριση σχετικών κινδύνων σε εκτελεστικό επίπεδο με κατάλληλο και συνεκτικό τρόπο. Σε επίπεδο Ευρωσυστήματος και Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ), η Διάσκεψη Δεοντολογίας και Συμμόρφωσης εργάζεται με σκοπό την επίτευξη της συνεκτικής εφαρμογής των πλαισίων δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς στις ΕθνΚΤ και στις εθνικές αρμόδιες αρχές (ΕΑΑ).

2 Οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΤ

2.1 Ισολογισμός της 31.12.2021

Σημειώσεις: Τα σύνολα στις οικονομικές καταστάσεις και τους πίνακες που περιλαμβάνονται στις σημειώσεις ενδέχεται να μην αθροίζονται στο ακέραιο λόγω στρογγυλοποιήσεων. Τα στοιχεία 0 και (0) αναφέρονται σε θετικά ή αρνητικά ποσά που έχουν στρογγυλοποιηθεί στο μηδέν. Η παύλα (-) ισοδυναμεί με μηδέν.

2.2 Αποτελέσματα χρήσης 31.12.2021

Φρανκφούρτη, 8 Φεβρουαρίου 2022
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Christine Lagarde
Πρόεδρος

2.3 Λογιστικές πολιτικές

Μορφή και παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων

Οι οικονομικές καταστάσεις της ΕΚΤ έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τις ακόλουθες λογιστικές πολιτικές,[21] οι οποίες, κατά τη γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, παρουσιάζουν εύλογα τις οικονομικές καταστάσεις, αντανακλώντας ταυτόχρονα τη φύση των δραστηριοτήτων μιας κεντρικής τράπεζας.

Λογιστικές αρχές

Εφαρμόζονται οι ακόλουθες λογιστικές αρχές: η αρχή της πραγματικής οικονομικής κατάστασης και της διαφάνειας, η αρχή της συντηρητικότητας, η αρχή της αναγνώρισης γεγονότων που επήλθαν μετά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού, η αρχή του ουσιώδους των λογιστικών γεγονότων, η αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, η αρχή της πραγματοποίησης των εσόδων/εξόδων (η αρχή του δεδουλευμένου), η αρχή της συνέπειας και συγκρισιμότητας.

Αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού

Ένα στοιχείο του ενεργητικού ή του παθητικού αναγνωρίζεται στον ισολογισμό μόνο όταν είναι πιθανό ότι κάθε μελλοντικό οικονομικό όφελος που σχετίζεται με αυτό θα εισρέει στην ΕΚΤ ή θα εκρέει από αυτήν, ότι όλοι ουσιαστικά οι κίνδυνοι και τα οφέλη που σχετίζονται με το ίδιο έχουν μεταβεί στην ΕΚΤ και ότι το κόστος ή η αξία του στοιχείου του ενεργητικού ή το ποσό της υποχρέωσης είναι δυνατό να μετρηθούν με αξιόπιστο τρόπο.

Βάση για τη λογιστική καταγραφή

Οι λογαριασμοί καταρτίστηκαν με τη μέθοδο του ιστορικού κόστους (κτήσης), η οποία τροποποιήθηκε ώστε να περιλαμβάνει την αποτίμηση, σε αγοραίες τιμές, των εμπορεύσιμων τίτλων (εκτός των τίτλων που επί του παρόντος διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής), του χρυσού και όλων των λοιπών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού εντός και εκτός ισολογισμού που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα.

Οι συναλλαγές επί χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού αντανακλώνται στους λογαριασμούς με βάση την ημερομηνία διακανονισμού τους.

Με εξαίρεση τις άμεσες (spot) συναλλαγές επί τίτλων, οι συναλλαγές επί χρηματοδοτικών μέσων σε ξένο νόμισμα καταγράφονται σε λογαριασμούς εκτός ισολογισμού κατά την ημερομηνία συμφωνίας της συναλλαγής. Κατά την ημερομηνία διακανονισμού αντιλογίζονται οι εγγραφές των στοιχείων εκτός ισολογισμού και οι συναλλαγές καταγράφονται αντίστοιχα ως στοιχεία εντός ισολογισμού. Οι αγοραπωλησίες ξένων νομισμάτων επηρεάζουν την καθαρή συναλλαγματική θέση κατά την ημερομηνία συναλλαγής και τα πραγματοποιηθέντα κέρδη/οι πραγματοποιηθείσες ζημίες από πωλήσεις υπολογίζονται επίσης την εν λόγω ημερομηνία. Οι δεδουλευμένοι τόκοι και οι διαφορές υπέρ και υπό το άρτιο που συνδέονται με χρηματοδοτικά μέσα σε ξένο νόμισμα υπολογίζονται και καταγράφονται σε καθημερινή βάση, επηρεάζοντας αντίστοιχα σε καθημερινή βάση τη συναλλαγματική θέση.

Χρυσός και απαιτήσεις/υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα

Οι απαιτήσεις και οι υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα μετατρέπονται σε ευρώ με την τρέχουσα συναλλαγματική ισοτιμία της ημερομηνίας κλεισίματος του ισολογισμού. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με την ισοτιμία που ίσχυε κατά τον χρόνο της καταγραφής. Η αναπροσαρμογή της αξίας των απαιτήσεων και υποχρεώσεων που εκφράζονται σε συνάλλαγμα, συμπεριλαμβανομένων των εντός και εκτός ισολογισμού στοιχείων, γίνεται χωριστά κατά νόμισμα.

Η αναπροσαρμογή της αξίας, με βάση την αγοραία τιμή, των απαιτήσεων και υποχρεώσεων που εκφράζονται σε συνάλλαγμα παρουσιάζεται χωριστά από την αναπροσαρμογή της αξίας τους λόγω μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Ο χρυσός αποτιμάται στην αγοραία τιμή που ίσχυε την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού. Δεν γίνεται διάκριση μεταξύ των διαφορών από αναπροσαρμογή της τιμής και της συναλλαγματικής ισοτιμίας αλλά λογιστικοποιείται μία και μόνη αποτίμηση της αξίας του χρυσού με βάση την τιμή του σε ευρώ ανά ουγγιά καθαρού χρυσού, η οποία για τη χρήση που έληξε στις 31.12.2021 προέκυψε από τη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου ΗΠΑ στις 31.12.2021.

Το ειδικό τραβηκτικό δικαίωμα (ΕΤΔ) (Special Drawing Right - SDR) ορίζεται με βάση μια δέσμη νομισμάτων και η αξία του καθορίζεται από το σταθμικό άθροισμα των συναλλαγματικών ισοτιμιών πέντε κύριων νομισμάτων (δολαρίου ΗΠΑ, ευρώ, γιουάν Κίνας, γιεν Ιαπωνίας και λίρας Αγγλίας). Τα ΕΤΔ που κατέχει η ΕΚΤ μετατράπηκαν σε ευρώ με βάση τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ ανά ΕΤΔ στις 31.12.2021.

Τίτλοι

Τίτλοι που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής
Οι τίτλοι που επί του παρόντος διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους.

Άλλοι τίτλοι
Οι εμπορεύσιμοι τίτλοι (εκτός αυτών που επί του παρόντος διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής) και τα παρεμφερή στοιχεία ενεργητικού αποτιμώνται είτε στη μέση αγοραία τιμή τους είτε με βάση τις τρέχουσες αποδόσεις ανά κατηγορία τίτλων που ίσχυαν κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού. Τα δικαιώματα που ενσωματώνονται στους τίτλους δεν διαχωρίζονται για σκοπούς αποτίμησης. Για τη χρήση που έληξε στις 31.12.2021 χρησιμοποιήθηκαν οι μέσες αγοραίες τιμές της 30.12.2021.

Η αξία των εμπορεύσιμων αμοιβαίων κεφαλαίων επενδυτικού χαρακτήρα αναπροσαρμόζεται σε καθαρή βάση σε επίπεδο αμοιβαίου κεφαλαίου, με χρήση της καθαρής αξίας των στοιχείων ενεργητικού τους. Δεν εφαρμόζεται συμψηφισμός μη πραγματοποιηθέντων κερδών και ζημιών στα διάφορα αμοιβαία κεφάλαια επενδυτικού χαρακτήρα.

Οι μη ευχερώς ρευστοποιήσιμες μετοχές και άλλοι μετοχικοί τίτλοι οι οποίοι τηρούνται ως μόνιμη επένδυση αποτιμώνται στο κόστος κτήσης και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους.

Αναγνώριση εσόδων

Τα έσοδα και τα έξοδα αναγνωρίζονται στην περίοδο κατά την οποία εισπράττονται ή καταβάλλονται.[22] Τα πραγματοποιηθέντα κέρδη και οι πραγματοποιηθείσες ζημίες από την πώληση συναλλάγματος, χρυσού και τίτλων καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης. Τα εν λόγω κέρδη και ζημίες υπολογίζονται με βάση το μέσο κόστος των αντίστοιχων στοιχείων.

Τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη δεν αναγνωρίζονται ως έσοδα και μεταφέρονται απευθείας σε λογαριασμό αναπροσαρμογής.

Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης εφόσον, στο τέλος του έτους, υπερβαίνουν προηγούμενα κέρδη από αναπροσαρμογή, τα οποία έχουν συσσωρευτεί στον αντίστοιχο λογαριασμό αναπροσαρμογής. Αυτές οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες επί ενός συγκεκριμένου τίτλου ή νομίσματος ή επί των διαθεσίμων σε χρυσό δεν συμψηφίζονται με τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από άλλους τίτλους ή νομίσματα ή χρυσό. Σε περίπτωση τέτοιων μη πραγματοποιηθεισών ζημιών οι οποίες καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης, το μέσο κόστος του εν λόγω στοιχείου μειώνεται στη συναλλαγματική ισοτιμία ή την αγοραία τιμή του στο τέλος του έτους.

Οι ζημίες από απομείωση αξίας καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης και δεν αντιλογίζονται τα επόμενα έτη, εκτός εάν η απομείωση αξίας μειώνεται και η μεταβολή αυτή μπορεί να σχετιστεί με παρατηρήσιμο γεγονός που επήλθε μετά την πρώτη καταγραφή της απομείωσης αξίας.

Οι διαφορές υπέρ ή υπό το άρτιο που προκύπτουν από τίτλους αποσβένονται κατά την εναπομένουσα διάρκεια ζωής των τίτλων αυτών.

Αντιστρεπτέες συναλλαγές

Οι αντιστρεπτέες συναλλαγές είναι πράξεις με τις οποίες η ΕΚΤ αγοράζει ή πωλεί περιουσιακά στοιχεία με συμφωνία επαναγοράς ή εκτελεί πιστοδοτικές πράξεις έναντι εξασφαλίσεων.

Στο πλαίσιο συναλλαγής με συμφωνία επαναγοράς πωλούνται τίτλοι έναντι μετρητών με ταυτόχρονη συμφωνία επαναγοράς τους από τον πωλητή με συμφωνημένη τιμή σε προκαθορισμένη μελλοντική ημερομηνία. Οι συμφωνίες επαναγοράς καταγράφονται στο παθητικό του ισολογισμού ως καταθέσεις καλυπτόμενες από εξασφαλίσεις. Οι τίτλοι που πωλούνται στο πλαίσιο τέτοιας συμφωνίας εξακολουθούν να εμφανίζονται στον ισολογισμό της ΕΚΤ.

Στο πλαίσιο συναλλαγής με συμφωνία επαναπώλησης αγοράζονται τίτλοι έναντι μετρητών με ταυτόχρονη συμφωνία επαναπώλησής τους από τον αγοραστή με συμφωνημένη τιμή σε προκαθορισμένη μελλοντική ημερομηνία. Οι συμφωνίες επαναπώλησης καταγράφονται στο ενεργητικό του ισολογισμού ως δάνεια καλυπτόμενα από ασφάλεια, αλλά δεν περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο τίτλων της ΕΚΤ.

Οι αντιστρεπτέες συναλλαγές (στις οποίες περιλαμβάνονται και οι συναλλαγές δανεισμού τίτλων) που διενεργούνται στο πλαίσιο προγράμματος εξειδικευμένου οργανισμού καταγράφονται στον ισολογισμό μόνο εφόσον παρέχεται εξασφάλιση με τη μορφή μετρητών και αυτά τα μετρητά δεν επενδύονται.

Πράξεις εκτός ισολογισμού

Τα χρηματοδοτικά μέσα σε ξένο νόμισμα, δηλ. οι προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος, τα προθεσμιακά σκέλη των πράξεων ανταλλαγής νομισμάτων και άλλες πράξεις επί νομισμάτων που συνεπάγονται την ανταλλαγή ενός νομίσματος με άλλο σε μελλοντική ημερομηνία, περιλαμβάνονται στην καθαρή συναλλαγματική θέση, με σκοπό τον υπολογισμό των συναλλαγματικών κερδών και ζημιών.

Η αξία των πράξεων επί επιτοκίων αναπροσαρμόζετα ανά στοιχείο. Οι ημερήσιες μεταβολές στα περιθώρια διακύμανσης των εκκρεμών συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης επί επιτοκίων, καθώς και οι πράξεις ανταλλαγής επιτοκίων που διακανονίζονται μέσω κεντρικού αντισυμβαλλομένου, καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης. Η αποτίμηση των προθεσμιακών πράξεων επί τίτλων διενεργείται από την ΕΚΤ με βάση γενικώς παραδεκτές μεθόδους αποτίμησης οι οποίες χρησιμοποιούν παρατηρήσιμες τιμές και επιτόκια της αγοράς, καθώς και τους συντελεστές προεξόφλησης από τις ημερομηνίες διακανονισμού έως την ημερομηνία αποτίμησης.

Πάγια στοιχεία ενεργητικού

Τα πάγια στοιχεία ενεργητικού, συμπεριλαμβανομένων των ασώματων στοιχείων, αλλά εξαιρουμένων των γηπέδων και των έργων τέχνης, αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον την αποσβεσθείσα αξία. Τα γήπεδα και τα έργα τέχνης αποτιμώνται στο κόστος. Το κεντρικό κτίριο της ΕΚΤ αποτιμάται στο κόστος μείον την αποσβεσθείσα αξία και υπόκειται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας του. Όσον αφορά την απόσβεση του κεντρικού κτιρίου της ΕΚΤ, υπολογίζεται το κόστος των επιμέρους στοιχείων, το οποίο αποσβένεται με βάση την εκτιμώμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής τους. Η αποσβεσθείσα αξία υπολογίζεται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης για την προσδοκώμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής του πάγιου στοιχείου, αρχής γενομένης από το ημερολογιακό τρίμηνο μετά το οποίο το πάγιο στοιχείο παραδίδεται προς χρήση. Η ωφέλιμη διάρκεια ζωής που εφαρμόζεται για κάθε βασική κατηγορία πάγιων στοιχείων ενεργητικού είναι η εξής:

Στην περίπτωση των κεφαλαιοποιημένων δαπανών ανακαίνισης που σχετίζονται με τις υφιστάμενες μισθωμένες κτιριακές εγκαταστάσεις της ΕΚΤ, η περίοδος απόσβεσης προσαρμόζεται προκειμένου να ληφθούν υπόψη γεγονότα που επηρεάζουν την προσδοκώμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής αυτού του πάγιου στοιχείου.

Η ΕΚΤ διενεργεί ετήσιο έλεγχο απομείωσης της αξίας του κεντρικού της κτιρίου και των πάγιων στοιχείων επί των οποίων έχει δικαιώματα χρήσης και τα οποία αφορούν τα κτίρια γραφείων (βλ. "Μισθώσεις" παρακάτω). Εάν προκύψει ένδειξη απομείωσης, και εάν εκτιμηθεί ότι η αξία του παγίου στοιχείου ενδέχεται να έχει απομειωθεί, τότε εκτιμάται το ανακτήσιμο ποσό. Ζημία απομείωσης καταγράφεται στα αποτελέσματα χρήσης εάν το ανακτήσιμο ποσό είναι μικρότερο από την καθαρή λογιστική αξία.

Πάγια στοιχεία ενεργητικού με κόστος κάτω των 10.000 ευρώ αποσβένονται κατά το έτος κτήσεως.

Πάγια στοιχεία ενεργητικού που πληρούν τα κριτήρια κεφαλαιοποίησης, αλλά είναι ακόμη υπό κατασκευή ή υπό ανάπτυξη καταγράφονται στον λογαριασμό "Πάγια υπό κατασκευή". Οι σχετικές δαπάνες μεταφέρονται στις αντίστοιχες κατηγορίες παγίων μόλις τα πάγια παραδοθούν προς χρήση.

Μισθώσεις

Για όλες τις μισθώσεις που αφορούν ενσώματα πάγια, το σχετικό πάγιο στοιχείο με δικαίωμα χρήσης και η μισθωτική υποχρέωση αναγνωρίζονται στον ισολογισμό κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου και περιλαμβάνονται στα "Ενσώματα και ασώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού" και στα "Διάφορα στοιχεία" (παθητικό) αντίστοιχα. Όταν οι μισθώσεις πληρούν τα κριτήρια κεφαλαιοποίησης, αλλά το αντίστοιχο πάγιο είναι ακόμη υπό κατασκευή ή αναδιαρρύθμιση, τα έξοδα που πραγματοποιούνται πριν από την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης καταγράφονται στον λογαριασμό "Πάγια υπό κατασκευή". Το σχετικό πάγιο με δικαίωμα χρήσης και η μισθωτική υποχρέωση αναγνωρίζονται στους αντίστοιχους λογαριασμούς παγίων μόλις το πάγιο γίνει διαθέσιμο προς χρήση (ημερομηνία έναρξης μίσθωσης).

Τα πάγια στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης αποτιμώνται στο κόστος μείον την αποσβεσθείσα αξία. Επιπλέον, τα πάγια στοιχεία ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης που σχετίζονται με κτίρια γραφείων υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους (σχετικά με τον ετήσιο έλεγχο απομείωσης της αξίας, βλ. "Πάγια στοιχεία ενεργητικού" παραπάνω). Η αποσβεσθείσα αξία υπολογίζεται με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης από την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου έως είτε τη λήξη της ωφέλιμης διάρκειας ζωής του πάγιου στοιχείου ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης είτε τη λήξη της διάρκειας μίσθωσης, όποια από τις δύο ημερομηνίες προηγείται.

Η μισθωτική υποχρέωση επιμετρείται αρχικά στην παρούσα αξία των μελλοντικών μισθωμάτων (που περιλαμβάνουν μόνο μισθωτικά στοιχεία), προεξοφλημένα με βάση το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού της ΕΚΤ. Στη συνέχεια, η μισθωτική υποχρέωση επιμετρείται στο αποσβεσθέν κόστος με βάση τη μέθοδο του αποτελεσματικού επιτοκίου. Οι σχετικοί τόκοι-έξοδα καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης στο στοιχείο "Λοιποί τόκοι-έξοδα". Όταν επέρχεται μεταβολή στα μελλοντικά μισθώματα λόγω μεταβολής δείκτη ή άλλης επανεκτίμησης της υφιστάμενης σύμβασης, η μισθωτική υποχρέωση επιμετρείται εκ νέου. Τυχόν τέτοια αποτελέσματα επανεπιμέτρησης συνεπάγονται αντίστοιχη προσαρμογή στη λογιστική αξία του πάγιου στοιχείου ενεργητικού με δικαίωμα χρήσης.

Οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις διάρκειας έως και 12 μηνών και οι μισθώσεις πάγιων στοιχείων ενεργητικού χαμηλής αξίας κάτω των 10.000 ευρώ (σύμφωνα με το όριο που χρησιμοποιείται για την αναγνώριση πάγιων στοιχείων ενεργητικού) καταγράφονται ως έξοδα στα αποτελέσματα χρήσης.

Μετεργασιακές παροχές, λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές και παροχές συνδεόμενες με τη λήξη απασχόλησης στην ΕΚΤ

Η ΕΚΤ διαχειρίζεται προγράμματα καθορισμένων παροχών για τα μέλη του προσωπικού της, τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής, καθώς και τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου που απασχολεί η ΕΚΤ.

Το πρόγραμμα συνταξιοδότησης του προσωπικού χρηματοδοτείται από περιουσιακά στοιχεία που τηρούνται σε μακροπρόθεσμο ταμείο παροχών για τους υπαλλήλους. Οι υποχρεωτικές εισφορές που καταβάλλουν η ΕΚΤ και τα μέλη του προσωπικού αντικατοπτρίζονται στον πυλώνα καθορισμένων παροχών του προγράμματος. Τα μέλη του προσωπικού μπορούν να καταβάλλουν εθελουσίως πρόσθετες εισφορές σε έναν πυλώνα καθορισμένων εισφορών που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξασφάλιση πρόσθετων παροχών.[23] Οι εν λόγω πρόσθετες παροχές καθορίζονται με βάση το ποσό των εισφορών που καταβάλλονται εθελουσίως σε συνδυασμό με τις αποδόσεις επενδύσεων που απορρέουν από τις εν λόγω εισφορές.

Για τις μετεργασιακές παροχές και τις λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές για τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου που απασχολεί η ΕΚΤ εφαρμόζονται ρυθμίσεις μη κεφαλαιοποιητικού τύπου. Όσον αφορά τα μέλη του προσωπικού, για τις μετεργασιακές παροχές εκτός των συντάξεων, άλλες μακροπρόθεσμες παροχές και παροχές συνδεόμενες με τη λήξη απασχόλησης στην ΕΚΤ εφαρμόζονται ρυθμίσεις μη κεφαλαιοποιητικού τύπου.

Καθαρή υποχρέωση για καθορισμένες παροχές
Η υποχρέωση που εμφανίζεται στο στοιχείο "Διάφορα στοιχεία" (παθητικό) του ισολογισμού όσον αφορά τα προγράμματα καθορισμένων παροχών, συμπεριλαμβανομένων των λοιπών μακροπρόθεσμων παροχών και των παροχών συνδεόμενων με τη λήξη απασχόλησης, είναι η παρούσα αξία των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού, μείον την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των σχετικών δεσμεύσεων.

Οι δεσμεύσεις για καθορισμένες παροχές υπολογίζονται ετησίως από ανεξάρτητους αναλογιστές με τη μέθοδο της εκτιμώμενης βάσει προβολών πιστωτικής μονάδας. Για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές εφαρμόζεται επί των εκτιμώμενων μελλοντικών εισοδηματικών ροών προεξοφλητικό επιτόκιο το οποίο καθορίζεται σύμφωνα με τις αποδόσεις της αγοράς, κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού, επί εταιρικών ομολόγων υψηλής ποιότητας που εκφράζονται σε ευρώ και έχουν διάρκειες παρόμοιες με τη διάρκεια της συναφούς δέσμευσης.

Αναλογιστικά κέρδη και ζημίες μπορεί να προκύψουν από εμπειρικές προσαρμογές (σε περίπτωση που οι πραγματοποιήσεις διαφέρουν από τις υποθέσεις της αναλογιστικής μελέτης), καθώς και από μεταβολές των αναλογιστικών υποθέσεων.

Καθαρό κόστος για καθορισμένες παροχές
Το καθαρό κόστος για καθορισμένες παροχές αναλύεται σε επιμέρους συνιστώσες που αναφέρονται στα αποτελέσματα χρήσης και σε επανεπιμετρήσεις των μετεργασιακών παροχών που εμφανίζονται στο στοιχείο "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής" του ισολογισμού.

Το καθαρό ποσό που καταλογίζεται στα αποτελέσματα χρήσης αποτελείται από:

  1. το κόστος τρέχουσας υπηρεσίας για τις καθορισμένες παροχές που συσσωρεύονται για το έτος·
  2. το κόστος παρελθούσας υπηρεσίας για τις καθορισμένες παροχές που προκύπτουν από τροποποίηση προγράμματος·
  3. τους καθαρούς τόκους βάσει προεξοφλητικού επιτοκίου επί της καθαρής υποχρέωσης για καθορισμένες παροχές·
  4. επανεπιμετρήσεις λοιπών μακροπρόθεσμων παροχών και τυχόν παροχών συνδεόμενων με τη λήξη απασχόλησης στην ΕΚΤ μακροπρόθεσμου χαρακτήρα στο σύνολό τους.

Το καθαρό ποσό που εμφανίζεται στο στοιχείο "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής" αποτελείται από:

  1. αναλογιστικά κέρδη και ζημίες από τις δεσμεύσεις για καθορισμένες παροχές·
  2. την πραγματοποιηθείσα απόδοση των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος, με εξαίρεση τα ποσά που περιλαμβάνονται στους καθαρούς τόκους επί της καθαρής υποχρέωσης για καθορισμένες παροχές·
  3. οποιαδήποτε μεταβολή στην επίδραση του ανώτατου ορίου των περιουσιακών στοιχείων, με εξαίρεση τα ποσά που περιλαμβάνονται στους καθαρούς τόκους επί της καθαρής υποχρέωσης για καθορισμένες παροχές.

Αυτά τα ποσά αποτιμώνται ετησίως από ανεξάρτητους αναλογιστές, προκειμένου να αποτυπώνεται δεόντως η οικεία υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις.

Υπόλοιπα εντός του ΕΣΚΤ/υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος

Τα υπόλοιπα εντός του ΕΣΚΤ προκύπτουν πρωτίστως από διασυνοριακές πληρωμές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) οι οποίες διακανονίζονται σε χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ευρώ. Οι συναλλαγές αυτές στην πλειονότητά τους διενεργούνται από ιδιωτικούς φορείς (δηλ. πιστωτικά ιδρύματα, εταιρίες και φυσικά πρόσωπα). Διακανονίζονται μέσω του συστήματος TARGET2 (Διευρωπαϊκό Αυτοματοποιημένο Σύστημα Ταχείας Μεταφοράς Κεφαλαίων και Διακανονισμού σε Συνεχή Χρόνο) και δημιουργούν διμερή υπόλοιπα στους λογαριασμούς TARGET2 των κεντρικών τραπεζών της ΕΕ. Αυτά τα διμερή υπόλοιπα συμψηφίζονται και εν συνεχεία λογίζονται ως υπόλοιπα έναντι της ΕΚΤ σε καθημερινή βάση, έτσι ώστε κάθε εθνική κεντρική τράπεζα (ΕθνΚΤ) να εμφανίζεται με μία καθαρή διμερή θέση έναντι της ΕΚΤ και μόνο. Οι πληρωμές που διενεργούνται από την ΕΚΤ και διακανονίζονται μέσω του TARGET2 επηρεάζουν επίσης τις εν λόγω καθαρές διμερείς θέσεις. Οι θέσεις αυτές εμφανίζονται στους λογαριασμούς της ΕΚΤ και αντιπροσωπεύουν την καθαρή απαίτηση ή υποχρέωση κάθε ΕθνΚΤ έναντι του υπόλοιπου Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ). Τα υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ έναντι της ΕΚΤ που απορρέουν από το TARGET2, καθώς και άλλα υπόλοιπα σε ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος (π.χ. ενδιάμεση διανομή κερδών της ΕΚΤ στις ΕθνΚΤ), παρουσιάζονται στον ισολογισμό της ΕΚΤ ως μία μόνο καθαρή πιστωτική ή χρεωστική θέση στο στοιχείο "Λοιπές απαιτήσεις εντός του Ευρωσυστήματος (καθαρές)" ή "Λοιπές υποχρεώσεις εντός του Ευρωσυστήματος (καθαρές)". Τα υπόλοιπα εντός του ΕΣΚΤ των ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ έναντι της ΕΚΤ, τα οποία προκύπτουν από τη συμμετοχή τους στο TARGET2,[24] εμφανίζονται στο στοιχείο "Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ".

Τα υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος που απορρέουν από την κατανομή τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος περιλαμβάνονται ως μία μόνο καθαρή απαίτηση στο στοιχείο "Απαιτήσεις συνδεόμενες με την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος" (βλ. "Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία" παρακάτω).

Τα υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος που απορρέουν από τη μεταβίβαση συναλλαγματικών διαθεσίμων προς την ΕΚΤ από τις ΕθνΚΤ που γίνονται μέλη του Ευρωσυστήματος εκφράζονται σε ευρώ και καταγράφονται στο στοιχείο "Υποχρεώσεις που αντιστοιχούν στη μεταβίβαση συναλλαγματικών διαθεσίμων".

Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία

Η ΕΚΤ και οι ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ, οι οποίες αποτελούν το Ευρωσύστημα, εκδίδουν τραπεζογραμμάτια ευρώ.[25] Η συνολική αξία των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ κατανέμεται στις κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος την τελευταία εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα, σύμφωνα με την κλείδα κατανομής τραπεζογραμματίων.[26]

Στην ΕΚΤ έχει κατανεμηθεί μερίδιο 8% επί της συνολικής αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία, το οποίο εμφανίζεται στο παθητικό ως "Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία". Το μερίδιο της ΕΚΤ στο σύνολο των εκδιδόμενων τραπεζογραμματίων ευρώ αντικρύζεται από απαιτήσεις έναντι των ΕθνΚΤ. Οι εν λόγω απαιτήσεις, που είναι έντοκες,[27] εμφανίζονται ως "Απαιτήσεις εντός του Ευρωσυστήματος" υπό το στοιχείο "Απαιτήσεις συνδεόμενες με την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος" (βλ. "Υπόλοιπα εντός του ΕΣΚΤ/υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος" παραπάνω). Οι τόκοι-έσοδα επί των απαιτήσεων αυτών περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα χρήσης στο στοιχείο "Τόκοι-έσοδα από την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος".

Ενδιάμεση διανομή κερδών

Ποσό που ισούται με το άθροισμα του εισοδήματος της ΕΚΤ από τα κυκλοφορούντα τραπεζογραμμάτια ευρώ και από τους τίτλους που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής και που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο α) του Προγράμματος για τις Αγορές Τίτλων, β) του τρίτου προγράμματος αγοράς καλυμμένων ομολογιών, γ) του προγράμματος αγοράς τιτλοποιημένων απαιτήσεων, δ) του προγράμματος αγοράς τίτλων του δημόσιου τομέα και ε) του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας διανέμεται τον Ιανουάριο του επόμενου έτους με τη μορφή ενδιάμεσης διανομής κερδών, εκτός αν το Διοικητικό Συμβούλιο λάβει διαφορετική απόφαση.[28] Το ποσό αυτό διανέμεται στο ακέραιο, εκτός εάν είναι υψηλότερο από τα καθαρά κέρδη της ΕΚΤ για το συγκεκριμένο έτος, και με την επιφύλαξη τυχόν αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου για μεταφορά σε πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων. Το Διοικητικό Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει να αφαιρέσει από το ποσό του εισοδήματος από τα κυκλοφορούντα τραπεζογραμμάτια ευρώ που διανέμεται τον Ιανουάριο τις δαπάνες της ΕΚΤ σε σχέση με την έκδοση και τη διαχείριση των τραπεζογραμματίων ευρώ.

Γεγονότα που επήλθαν μετά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού

Τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού προσαρμόζονται ώστε να περιλαμβάνουν γεγονότα που επέρχονται από την ημερομηνία κλεισίματος του ετήσιου ισολογισμού έως και την ημερομηνία κατά την οποία η Εκτελεστική Επιτροπή εγκρίνει την υποβολή των Ετήσιων Λογαριασμών της ΕΚΤ στο Διοικητικό Συμβούλιο προς τελική έγκριση, εφόσον τα εν λόγω γεγονότα επηρεάζουν ουσιωδώς την κατάσταση των ως άνω στοιχείων την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού.

Σημαντικά γεγονότα που επέρχονται μετά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού και δεν επηρεάζουν το ενεργητικό και το παθητικό κατά την ημερομηνία αυτή εμφανίζονται στις σημειώσεις.

Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές

Το 2021 δεν έγιναν μεταβολές στις λογιστικές πολιτικές που εφαρμόζει η ΕΚΤ.

Άλλα ζητήματα

Σύμφωνα με το άρθρο 27 του Καταστατικού του ΕΣΚΤ και βάσει σύστασης του Διοικητικού Συμβουλίου, το Συμβούλιο της ΕΕ έχει εγκρίνει την επιλογή της εταιρίας Baker Tilly GmbH & Co. KG Wirtschaftsprüfungsgesellschaft, Düsseldorf (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας) ως εξωτερικού ελεγκτή της ΕΚΤ για μια πενταετία η οποία λήγει στο τέλος του οικονομικού έτους 2022. Αυτή η πενταετία μπορεί να παραταθεί μέχρι και δυο επιπλέον οικονομικά έτη.

2.4 Σημειώσεις επί του ισολογισμού

Σημείωση 1 - Χρυσός και απαιτήσεις σε χρυσό

Στις 31.12.2021 η ΕΚΤ είχε στην κατοχή της 16.229.522 ουγγιές καθαρού χρυσού[29], η αγοραία αξία του οποίου ανερχόταν σε 26.121 εκατ. ευρώ (2020: 25.056 εκατ. ευρώ). Δεν διενεργήθηκαν πράξεις σε χρυσό το 2021 και συνεπώς ο χρυσός που διακρατεί η ΕΚΤ παρέμεινε αμετάβλητος σε σύγκριση με τα επίπεδα στις 31.12.2020. Η αύξηση του ισότιμου σε ευρώ της αξίας του χρυσού αυτού οφείλεται στην άνοδο της αγοραίας τιμής του χρυσού σε ευρώ (βλ. "Χρυσός και απαιτήσεις/υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές" και σημείωση 15 "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής").

Σημείωση 2 - Απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι μη κατοίκων και κατοίκων ζώνης ευρώ

Σημείωση 2.1 - Απαιτήσεις έναντι του ΔΝΤ

Το στοιχείο αυτό του ενεργητικού αντιπροσωπεύει τα ΕΤΔ που κατείχε η ΕΚΤ στις 31.12.2021 και ανέρχονταν σε 1.234 εκατ. ευρώ κατά την ίδια ημερομηνία (2020: 680 εκατ. ευρώ). Απορρέει από συμφωνία οικειοθελούς αγοραπωλησίας ΕΤΔ με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), βάσει της οποίας το ΔΝΤ εξουσιοδοτείται να διοργανώνει πωλήσεις ή αγορές ΕΤΔ έναντι ευρώ, για λογαριασμό της ΕΚΤ, εντός ανώτατων και κατώτατων ορίων για τα διακρατούμενα ΕΤΔ. Λογιστικώς, τα ΕΤΔ καταγράφονται ως συνάλλαγμα (βλ. "Χρυσός και απαιτήσεις/υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές"). Τα ΕΤΔ που διακρατεί η ΕΚΤ αυξήθηκαν το 2021, κυρίως ως αποτέλεσμα συναλλαγών που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο της προαναφερόμενης οικειοθελούς συμφωνίας αγοραπωλησίας. Η ανατίμηση των ΕΤΔ έναντι του ευρώ στη διάρκεια του 2021 συντέλεσε επίσης στην αύξηση του ισότιμου σε ευρώ της αξίας αυτών των διαθεσίμων.

Σημείωση 2.2 - Καταθέσεις σε τράπεζες, τίτλοι, δάνεια και λοιπά στοιχεία ενεργητικού και απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι κατοίκων ζώνης ευρώ

Τα δύο αυτά στοιχεία αποτελούνται από υπόλοιπα λογαριασμών σε τράπεζες και δάνεια σε συνάλλαγμα, καθώς και τοποθετήσεις σε τίτλους που εκφράζονται σε δολάρια ΗΠΑ, γιεν Ιαπωνίας και γιουάν Κίνας.

Η συνολική αξία του στοιχείου αυτού αυξήθηκε το 2021 κυρίως λόγω της ανατίμησης του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ.

Τα καθαρά συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ[30] είχαν ως εξής:

Το 2021 δεν πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις σε συνάλλαγμα.

Σημείωση 3 - Απαιτήσεις σε ευρώ από μη κατοίκους ζώνης ευρώ

Σημείωση 3.1 - Καταθέσεις σε τράπεζες, τίτλοι και δάνεια

Στις 31.12.2021, το στοιχείο αυτό συνίστατο σε απαίτηση ύψους 3.070 εκατ. ευρώ (2020: 1.830 εκατ. ευρώ) που αφορά συμφωνίες διευκόλυνσης παροχής ρευστότητας μεταξύ του Ευρωσυστήματος και κεντρικών τραπεζών εκτός της ζώνης του ευρώ. Στο πλαίσιο των εν λόγω συμφωνιών, το Ευρωσύστημα παρέχει ρευστότητα σε ευρώ σε κεντρικές τράπεζες εκτός της ζώνης του ευρώ έναντι αποδεκτών εξασφαλίσεων[31] με σκοπό την κάλυψη αναγκών για ρευστότητα σε ευρώ στις αντίστοιχες χώρες σε περίπτωση δυσλειτουργίας της αγοράς και, ως εκ τούτου, ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο δυσμενών δευτερογενών επιδράσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές και οικονομίες της ζώνης του ευρώ.

Σημείωση 4 - Λοιπές απαιτήσεις σε ευρώ έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων ζώνης ευρώ

Στις 31.12.2021 το στοιχείο αυτό συνίστατο σε υπόλοιπα τρεχούμενων λογαριασμών τηρούμενων σε ιδρύματα-κατοίκους της ζώνης του ευρώ, ύψους 38 εκατ. ευρώ (2020: 81 εκατ. ευρώ).

Σημείωση 5 - Τίτλοι σε ευρώ κατοίκων ζώνης ευρώ

Σημείωση 5.1 - Τίτλοι διακρατούμενοι για σκοπούς νομισματικής πολιτικής

Στις 31.12.2021 το στοιχείο αυτό συνίστατο σε τίτλους που απέκτησε η ΕΚΤ στο πλαίσιο των τριών προγραμμάτων αγοράς καλυμμένων ομολογιών (covered bond purchase programmes - CBPP), του Προγράμματος για τις Αγορές Τίτλων (Securities Markets Programme - SMP), του προγράμματος αγοράς τιτλοποιημένων απαιτήσεων (asset-backed securities purchase programme - ABSPP), του προγράμματος αγοράς τίτλων του δημόσιου τομέα (public sector asset purchase programme - PSPP) και του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας (pandemic emergency purchase programme - PEPP).

1) Περαιτέρω κριτήρια επιλεξιμότητας για τα συγκεκριμένα προγράμματα περιλαμβάνονται στις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου.
2) Μόνο χρεόγραφα του δημόσιου τομέα που εκδόθηκαν από πέντε χώρες της ζώνης του ευρώ αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του SMP.

3) Η ΕΚΤ δεν αποκτά τίτλους στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς ομολόγων του επιχειρηματικού τομέα (corporate sector purchase programme - CSPP).
4) Εξαίρεση από τις απαιτήσεις επιλεξιμότητας χορηγήθηκε για τίτλους που εκδίδει η ελληνική κυβέρνηση.

Το 2021 το Ευρωσύστημα διενέργησε καθαρές αγορές στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού (asset purchase programme - APP)[32] με μηνιαίο ρυθμό 20 δισεκ. ευρώ κατά μέσο όρο. Τον Δεκέμβριο του 2021 το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε[33] τη διενέργεια καθαρών αγορών με μηνιαίο ρυθμό 40 δισεκ. ευρώ το β΄ τρίμηνο και 30 δισεκ. ευρώ το γ΄ τρίμηνο του 2022. Από τον Οκτώβριο του 2022 και μετά, το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να διενεργεί καθαρές αγορές στοιχείων ενεργητικού με μηνιαίο ρυθμό 20 δισεκ. ευρώ για όσο χρονικό διάστημα κρίνεται αναγκαίο προκειμένου να ενισχυθεί η διευκολυντική επίδραση των επιτοκίων πολιτικής του και αναμένει ότι θα σταματήσει τη διενέργειά τους λίγο πριν αρχίσει να αυξάνει τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ. Το Διοικητικό Συμβούλιο προτίθεται επίσης να συνεχίσει τις επανεπενδύσεις για παρατεταμένη χρονική περίοδο μετά την ημερομηνία κατά την οποία το Διοικητικό Συμβούλιο θα αρχίσει να αυξάνει τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ και πάντως για όσο χρονικό διάστημα χρειαστεί για τη διατήρηση ευνοϊκών συνθηκών ρευστότητας και ενός διευκολυντικού, σε μεγάλο βαθμό, χαρακτήρα της νομισματικής πολιτικής.

Επιπλέον, το 2021 το Ευρωσύστημα συνέχισε να διενεργεί καθαρές αγορές στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP[34], το συνολικό ποσό του οποίου ανέρχεται σε 1.850 δισεκ. ευρώ[35]. Οι αγορές διενεργήθηκαν με ευελιξία βάσει αξιολόγησης των συνθηκών χρηματοδότησης και των προοπτικών για τον πληθωρισμό. Τον Δεκέμβριο του 2021, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε επίσης να σταματήσει τις καθαρές αγορές στοιχείων ενεργητικού στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP στο τέλος του Μαρτίου 2022, όμως αυτές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν εκ νέου, εφόσον κριθεί αναγκαίο, για την αντιμετώπιση αρνητικών διαταραχών που σχετίζονται με την πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19). Επιπλέον, το Διοικητικό Συμβούλιο παρέτεινε τον χρονικό ορίζοντα για την επανεπένδυση των ποσών κεφαλαίου από την εξόφληση τίτλων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο του PEPP κατά τη λήξη τους τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2024. Οι επανεπενδύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος PEPP μπορούν ανά πάσα στιγμή να προσαρμοστούν με ευελιξία ως προς τον χρόνο, τις κατηγορίες στοιχείων ενεργητικού και τις χώρες. Η μελλοντική σταδιακή μείωση (roll-off) του χαρτοφυλακίου PEPP θα ρυθμιστεί κατά τρόπο ώστε να αποφευχθούν παρεμβολές στην ενδεδειγμένη κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.

Οι τίτλοι που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους (βλ. "Τίτλοι" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Το αναπόσβεστο κόστος των τίτλων που διακρατεί η ΕΚΤ και η αγοραία αξία τους[36] (η οποία δεν εμφανίζεται στον ισολογισμό ούτε στα αποτελέσματα χρήσης και παρέχεται μόνο για λόγους συγκρισιμότητας), έχουν ως εξής:

Η αξία του αναπόσβεστου κόστους των τίτλων που διακρατεί η ΕΚΤ μεταβλήθηκε στη διάρκεια του έτους ως εξής:

1) Το στοιχείο "Καθαρή διαφορά υπό/(υπέρ) το άρτιο" περιλαμβάνει τυχόν καθαρά πραγματοποιηθέντα κέρδη/(ζημίες).

Το Διοικητικό Συμβούλιο αξιολογεί σε τακτική βάση τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνδέονται με τους τίτλους που διακρατούνται στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων.

Σε αυτό το πλαίσιο, διενεργούνται έλεγχοι απομείωσης της αξίας με στοιχεία τέλους του έτους σε ετήσια βάση, οι οποίοι εγκρίνονται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτών των ελέγχων, οι δείκτες απομείωσης αξιολογούνται ξεχωριστά για κάθε πρόγραμμα. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες παρατηρούνται δείκτες απομείωσης, διενεργείται περαιτέρω ανάλυση για να επιβεβαιωθεί ότι οι ταμειακές ροές των υποκείμενων τίτλων δεν έχουν επηρεαστεί από κάποιο γεγονός απομείωσης της αξίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ελέγχων απομείωσης της αξίας για αυτό το έτος, το 2021 δεν καταγράφηκαν από την ΕΚΤ ζημίες επί τίτλων που διακρατούνταν στα χαρτοφυλάκια νομισματικής πολιτικής που τηρεί.

Η αξία του αναπόσβεστου κόστους των τίτλων που διακρατεί το Ευρωσύστημα έχει ως εξής:

Σημείωση: Τα στοιχεία για τις "ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ" είναι προκαταρκτικά και ενδέχεται να τροποποιηθούν, πράγμα που θα οδηγούσε επίσης σε αντίστοιχη μεταβολή των στοιχείων για το "Σύνολο Ευρωσυστήματος".

Σημείωση 6 - Απαιτήσεις εντός του Ευρωσυστήματος

Σημείωση 6.1 - Απαιτήσεις συνδεόμενες με την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος

Το στοιχείο αυτό αποτελείται από τις απαιτήσεις της ΕΚΤ έναντι των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ οι οποίες συνδέονται με την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος (βλ. "Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές") και στις 31.12.2021 ανερχόταν σε 123.551 εκατ. ευρώ (2020: 114.761 εκατ. ευρώ). Οι τόκοι των απαιτήσεων αυτών υπολογίζονται σε καθημερινή βάση με το τελευταίο διαθέσιμο οριακό επιτόκιο που εφαρμόζει το Ευρωσύστημα στις δημοπρασίες των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης[37] (βλ. σημείωση 22.2 "Τόκοι-έσοδα από την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος").

Σημείωση 7 - Λοιπά στοιχεία ενεργητικού

Σημείωση 7.1 - Ενσώματα και ασώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού

Τα στοιχεία αυτά περιλάμβαναν τις εξής κατηγορίες:

Σε ό,τι αφορά το κεντρικό κτίριο της ΕΚΤ και το δικαίωμα χρήσης σε κτίρια γραφείων, διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης της αξίας στο τέλος του έτους και δεν καταγράφηκε ζημία απομείωσης.

Σημείωση 7.2 - Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού

Το στοιχείο αυτό αποτελείται κατά κύριο λόγο από το χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων της ΕΚΤ, το οποίο συνίσταται κυρίως σε επενδύσεις των οικονομικών πόρων της ΕΚΤ, ιδίως του καταβεβλημένου κεφαλαίου και των ποσών που διακρατούνται στα αποθεματικά και στην πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων. Περιλαμβάνει επίσης 3.211 μετοχές της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (ΤΔΔ) με κόστος κτήσεως ανερχόμενο σε 42 εκατ. ευρώ και άλλους τρεχούμενους λογαριασμούς σε ευρώ.

Το στοιχείο αυτό αποτελείται από τα εξής:

Η καθαρή αύξηση του εν λόγω στοιχείου το 2021 οφειλόταν κατά κύριο λόγο στην επένδυση στο χαρτοφυλάκιο ιδίων κεφαλαίων της ΕΚΤ α) των ποσών που κατέβαλαν οι ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ το 2021 για την πρώτη δόση των αυξημένων εισφορών τους στο κεφάλαιο της ΕΚΤ (βλ. σημείωση 16 "Κεφάλαιο και αποθεματικά"), β) των καθαρών τόκων-εσόδων που προέκυψαν από το εν λόγω χαρτοφυλάκιο το 2021 και γ) του ισοδύναμου του ποσού που μεταφέρθηκε στην πρόβλεψη της ΕΚΤ έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων το 2020. Η αύξηση αυτού του στοιχείου αντισταθμίστηκε εν μέρει, κυρίως από τη μείωση της αγοραίας αξίας των τίτλων που διακρατούνται στο χαρτοφυλάκιο ιδίων κεφαλαίων της ΕΚΤ.

Σημείωση 7.3 - Διαφορές από αναπροσαρμογή της αξίας πράξεων εκτός ισολογισμού

Αυτό το στοιχείο περιλαμβάνει μεταβολές αποτίμησης πράξεων ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακών πράξεων συναλλάγματος οι οποίες παρέμεναν εκκρεμείς στις 31.12.2021 (βλ. σημείωση 20 "Πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος"). Αυτές οι μεταβολές αποτίμησης ανέρχονταν σε 620 εκατ. ευρώ (2020: 388 εκατ. ευρώ) και προκύπτουν από τη μετατροπή των ως άνω πράξεων στο ισότιμό τους σε ευρώ με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της ημερομηνίας κλεισίματος του ισολογισμού σε σύγκριση με το ισότιμό τους σε ευρώ που προκύπτει όταν η μετατροπή των συναλλαγών γίνει με βάση το μέσο κόστος του αντίστοιχου ξένου νομίσματος την εν λόγω ημερομηνία (βλ. "Πράξεις εκτός ισολογισμού" και "Χρυσός και απαιτήσεις/υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Σημείωση 7.4 - Δεδουλευμένα έσοδα και προπληρωθέντα έξοδα

Στις 31.12.2021 το στοιχείο αυτό ανερχόταν σε 4.055 εκατ. ευρώ (2020: 3.390 εκατ. ευρώ). Περιλάμβανε κυρίως δεδουλευμένους τόκους επί τίτλων, συμπεριλαμβανομένων ανεξόφλητων τόκων που καταβάλλονται κατά την απόκτηση, ύψους 3.332 εκατ. ευρώ (2020: 2.757 εκατ. ευρώ) (βλ. σημείωση 2.2 "Καταθέσεις σε τράπεζες, τίτλοι, δάνεια και λοιπά στοιχεία ενεργητικού" και "Απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι κατοίκων ζώνης ευρώ", σημείωση 5 "Τίτλοι σε ευρώ κατοίκων ζώνης ευρώ" και σημείωση 7.2 "Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού").

Το στοιχείο αυτό περιλάμβανε επίσης ποσό 577 εκατ. ευρώ που αντιστοιχεί στα εποπτικά τέλη που πρόκειται να εισπραχθούν για την περίοδο επιβολής τελών του 2021 (βλ. σημείωση 25 "Καθαρά έσοδα/έξοδα από αμοιβές και προμήθειες").[38] Το ποσό αυτό θα εισπραχθεί το 2022.

Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει επίσης α) δεδουλευμένα έσοδα από κοινά σχέδια του Ευρωσυστήματος (βλ. σημείωση 27 "Λοιπά έσοδα"), β) διάφορες προπληρωμές και γ) δεδουλευμένους τόκους-έσοδα επί λοιπών χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού.

Σημείωση 7.5 - Διάφορα στοιχεία

Στις 31.12.2021 το στοιχείο αυτό ανερχόταν σε 749 εκατ. ευρώ (2020: 1.970 εκατ. ευρώ) και περιλάμβανε κυρίως υπόλοιπα αξίας 573 εκατ. ευρώ (2020: 692 εκατ. ευρώ) που σχετίζονται με πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος οι οποίες παρέμεναν εκκρεμείς στις 31.12.2021 (βλ. σημείωση 20 "Πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος"). Τα υπόλοιπα αυτά προέκυψαν από τη μετατροπή αυτών των πράξεων στο ισότιμό τους σε ευρώ με το μέσο κόστος του αντίστοιχου νομίσματος την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού σε σύγκριση με το ισότιμό τους σε ευρώ με το οποίο αυτές οι πράξεις καταγράφηκαν αρχικά (βλ. "Πράξεις εκτός ισολογισμού" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Περιλάμβανε επίσης το συσσωρευμένο ποσό από την ενδιάμεση διανομή κερδών της ΕΚΤ ύψους 150 εκατ. ευρώ (2020: 1.260 εκατ. ευρώ) (βλ. "Ενδιάμεση διανομή κερδών" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές" και σημείωση 12.2 "Λοιπές υποχρεώσεις εντός του Ευρωσυστήματος (καθαρές)").

Σημείωση 8 - Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία

Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει το μερίδιο της ΕΚΤ (8%) στο σύνολο των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ (βλ. "Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές") και στις 31.12.2021 ανερχόταν σε 123.551 εκατ. ευρώ (2020: 114.761 εκατ. ευρώ).

Σημείωση 9 - Λοιπές υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων ζώνης ευρώ

Οι κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος μπορούν να αποδέχονται μετρητά ως εξασφαλίσεις για τις διευκολύνσεις δανεισμού τίτλων που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος PSPP (τίτλοι PSPP) χωρίς να υποχρεούνται να τα επανεπενδύσουν. Στην περίπτωση της ΕΚΤ, αυτές οι πράξεις διενεργούνται μέσω εξειδικευμένου οργανισμού. Οι ίδιοι όροι ισχύουν και για τους τίτλους του δημόσιου τομέα που διακρατούνται στο πλαίσιο του PEPP.

Στις 31.12.2021 το ανεξόφλητο υπόλοιπο αυτών των δανειοδοτικών συναλλαγών έναντι εξασφαλίσεων σε μετρητά με πιστωτικά ιδρύματα της ζώνης του ευρώ ήταν 9.473 εκατ. ευρώ (2020: 2.559 εκατ. ευρώ). Τα μετρητά που εισπράχθηκαν ως εξασφαλίσεις μεταφέρθηκαν στους λογαριασμούς του TARGET2. Καθώς τα μετρητά δεν είχαν επενδυθεί στο τέλος του έτους, αυτές οι συναλλαγές καταγράφηκαν στον ισολογισμό (βλ. "Αντιστρεπτέες συναλλαγές" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").[39]

Σημείωση 10 - Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι λοιπών κατοίκων ζώνης ευρώ

Σημείωση 10.1 - Γενική κυβέρνηση

Στις 31.12.2021 το στοιχείο αυτό ανερχόταν σε 3.200 εκατ. ευρώ (2020: 10.012 εκατ. ευρώ) και περιλάμβανε καταθέσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ). Σύμφωνα με το άρθρο 21 του καταστατικού του ΕΣΚΤ, η ΕΚΤ μπορεί να ενεργεί ως δημοσιονομικός αντιπρόσωπος θεσμικών και λοιπών οργάνων ή οργανισμών της Ένωσης, κεντρικών διοικήσεων, περιφερειακών, τοπικών ή άλλων δημόσιων αρχών, άλλων οργανισμών δημοσίου δικαίου ή δημόσιων επιχειρήσεων των κρατών-μελών.

Σημείωση 10.2 - Λοιπές υποχρεώσεις

Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει υπόλοιπα των πελατών της ΕΚΤ στη ζώνη του ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2 και στις 31.12.2021 ανερχόταν στα 4.404 εκατ. ευρώ (2020: 3.688 εκατ. ευρώ).

Σημείωση 11 - Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ

Στις 31.12.2021 η θέση αυτή ανερχόταν σε 112.492 εκατ. ευρώ (2020: 11.567 εκατ. ευρώ). Η μεγαλύτερη συνιστώσα ήταν ποσό ύψους 71.875 εκατ. ευρώ (2020: 4.685 εκατ. ευρώ) αποτελούμενο από υπόλοιπα ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ έναντι της ΕΚΤ στο TARGET2 (βλ. "Υπόλοιπα εντός του ΕΣΚΤ/υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές") και πελατών της ΕΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2. Η αύξηση αυτών των υπολοίπων το 2021 αντιστοιχεί σε υψηλότερα υπόλοιπα των πελάτων της ΕΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2.

Το στοιχείο αυτό περιλάμβανε επίσης ποσό ύψους 21.750 εκατ. ευρώ (2020: 3.425 εκατ. ευρώ) που προκύπτει από τις ανεξόφλητες συναλλαγές δανεισμού τίτλων του δημόσιου τομέα από τα χαρτοφυλάκια PSPP και PEPP με μη κατοίκους της ζώνης του ευρώ για τις οποίες εισπράχθηκαν μετρητά ως εξασφαλίσεις τα οποία μεταφέρθηκαν σε λογαριασμούς στο TARGET2 (βλ. σημείωση 9 "Λοιπές υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων ζώνης ευρώ").

Το στοιχείο αυτό περιλάμβανε επίσης ποσό ύψους 18.033 εκατ. ευρώ που σχετίζεται με τη διαχείριση των δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων, δυνάμει του οποίου η ΕΚΤ ενεργεί ως δημοσιονομικός αντιπρόσωπος για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (βλ. σημείωση 21 "Διαχείριση των δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων"). Κανένα αντίστοιχο υπόλοιπο δεν παρέμενε εκκρεμές στις 31.12.2020.

Το υπόλοιπο του στοιχείου αυτού περιλαμβάνει ποσό ύψους 834 εκατ. ευρώ (2020: 3.457 εκατ. ευρώ) που προκύπτει από την πάγια αμοιβαία συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ. Στο πλαίσιο της εν λόγω συμφωνίας η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης παρέχει στην ΕΚΤ δολάρια ΗΠΑ μέσω πράξεων ανταλλαγής, με σκοπό την παροχή βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ προς αντισυμβαλλομένους του Ευρωσυστήματος. Ταυτόχρονα, η ΕΚΤ συνάπτει πράξεις ανταλλαγής τύπου back-to-back με ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ, οι οποίες από τα αντληθέντα με αυτόν τον τρόπο κεφάλαια χορηγούν ρευστότητα σε δολάρια ΗΠΑ προς αντισυμβαλλομένους του Ευρωσυστήματος υπό μορφή αντιστρεπτέων συναλλαγών. Οι πράξεις ανταλλαγής τύπου back-to-back δημιουργούν υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος μεταξύ της ΕΚΤ και των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ. Επιπλέον, οι πράξεις ανταλλαγής που διενεργούνται με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης και τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ δημιουργούν προθεσμιακές απαιτήσεις και υποχρεώσεις που καταγράφονται σε λογαριασμούς εκτός ισολογισμού (βλ. σημείωση 20 "Πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος").

Σημείωση 12 - Υποχρεώσεις εντός του Ευρωσυστήματος

Σημείωση 12.1 - Υποχρεώσεις που αντιστοιχούν στη μεταβίβαση συναλλαγματικών διαθεσίμων

Ο λογαριασμός αυτός αφορά τις υποχρεώσεις έναντι των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ που προέκυψαν από τη μεταβίβαση συναλλαγματικών διαθεσίμων προς την ΕΚΤ, όταν αυτές εντάχθηκαν στο Ευρωσύστημα. Σύμφωνα με το άρθρο 30.2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ, αυτές οι εισφορές ορίζονται κατ’ αναλογία προς τα μερίδια συμμετοχής των ΕθνΚΤ στο εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ΕΚΤ. Δεν σημειώθηκαν μεταβολές το 2021.

Οι τόκοι αυτών των υποχρεώσεων υπολογίζονται σε καθημερινή βάση με το τελευταίο διαθέσιμο οριακό επιτόκιο που εφαρμόζει το Ευρωσύστημα στις δημοπρασίες των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης, προσαρμοσμένο κατά τρόπο ώστε να αντανακλάται το μηδενικό επιτόκιο που εφαρμόζεται επί του μέρους των διαθεσίμων που μεταβιβάστηκε υπό μορφή χρυσού (βλ. σημείωση 22.3 "Τόκοι απαιτήσεων των ΕθνΚΤ σε σχέση με μεταβιβασθέντα συναλλαγματικά διαθέσιμα").

Σημείωση 12.2 - Λοιπές υποχρεώσεις εντός του Ευρωσυστήματος (καθαρές)

Το 2021 το στοιχείο αυτό αποτελείτο κατά κύριο λόγο από πιστωτικά/χρεωστικά υπόλοιπα των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ έναντι της ΕΚΤ στο πλαίσιο του TARGET2 και ποσό οφειλόμενο προς ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ σε σχέση με την ενδιάμεση διανομή κερδών της ΕΚΤ (βλ. "Υπόλοιπα εντός του ΕΣΚΤ/υπόλοιπα εντός του Ευρωσυστήματος" και "Ενδιάμεση διανομή κερδών", αντίστοιχα, στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Η μείωση της καθαρής υποχρέωσης του TARGET2 μπορεί να αποδοθεί κατά κύριο λόγο (i) στις ταμειακές εισροές ως αποτέλεσμα των υψηλότερων υπολοίπων των πελατών της ΕΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ που συμμετέχουν στο TARGET2 (βλ. σημείωση 11 "Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ"), (ii) στην αύξηση των μετρητών που εισπράχθηκαν ως εξασφαλίσεις έναντι δανεισμού τίτλων του δημόσιου τομέα από τα χαρτοφυλάκια PSPP και PEPP (βλ. σημείωση 9 "Λοιπές υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων ζώνης ευρώ" και σημείωση 11 "Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ") και (iii) στις ταμειακές εισροές ως αποτέλεσμα υψηλότερων καταθέσεων από κατοίκους χωρών εκτός της ζώνης του ευρώ που δέχτηκε η ΕΚΤ στο πλαίσιο του ρόλου της ως δημοσιονομικού αντιπροσώπου (βλ. σημείωση 11 "Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ"). Ο αντίκτυπος αυτών των παραγόντων αντισταθμίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις καθαρές αγορές τίτλων στο πλαίσιο των προγραμμάτων PEPP και APP, οι οποίες διακανονίστηκαν μέσω λογαριασμών στο TARGET2 (βλ. σημείωση 5 "Τίτλοι σε ευρώ κατοίκων ζώνης ευρώ").

Οι τόκοι των θέσεων στο TARGET2, με εξαίρεση τα υπόλοιπα που προκύπτουν από τις πράξεις ανταλλαγής τύπου back-to-back στο πλαίσιο πράξεων παροχής ρευστότητας σε δολάρια ΗΠΑ, υπολογίζονται σε καθημερινή βάση με το τελευταίο διαθέσιμο οριακό επιτόκιο που εφαρμόζει το Ευρωσύστημα στις δημοπρασίες των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης.

Σημείωση 13 - Λοιπές υποχρεώσεις

Σημείωση 13.1 - Διαφορές από αναπροσαρμογή της αξίας πράξεων εκτός ισολογισμού

Αυτό το στοιχείο περιλαμβάνει κυρίως μεταβολές αποτίμησης πράξεων ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακών πράξεων συναλλάγματος οι οποίες παρέμεναν εκκρεμείς στις 31.12.2021 (βλ. σημείωση 20 "Πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος"). Αυτές οι μεταβολές αποτίμησης ανέρχονταν σε 568 εκατ. ευρώ (2020: 636 εκατ. ευρώ) και προκύπτουν από τη μετατροπή των ως άνω πράξεων στο ισότιμό τους σε ευρώ με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της ημερομηνίας κλεισίματος του ισολογισμού σε σύγκριση με το ισότιμό τους σε ευρώ που προκύπτει όταν η μετατροπή των συναλλαγών γίνει με βάση το μέσο κόστος του αντίστοιχου ξένου νομίσματος την εν λόγω ημερομηνία (βλ. "Πράξεις εκτός ισολογισμού" και "Χρυσός και απαιτήσεις/υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει επίσης ζημίες λόγω ανεξόφλητων προθεσμιακών πράξεων επί τίτλων που παρέμεναν εκκρεμείς (βλ. σημείωση 19 "Προθεσμιακές πράξεις επί τίτλων").

Σημείωση 13.2 - Δεδουλευμένα έξοδα και προεισπραχθέντα έσοδα

Το στοιχείο αυτό περιλάμβανε τις εξής κατηγορίες:

Σημείωση 13.3 - Διάφορα στοιχεία

Στις 31.12.2021 το στοιχείο αυτό ανερχόταν σε 2.277 εκατ. ευρώ (2020: 2.419 εκατ. ευρώ). Περιλάμβανε υπόλοιπα ύψους 535 εκατ. ευρώ (2020: 507 εκατ. ευρώ) που σχετίζονται με πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος οι οποίες παρέμεναν εκκρεμείς στις 31.12.2021 (βλ. σημείωση 20 "Πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος"). Τα υπόλοιπα αυτά προέκυψαν από τη μετατροπή αυτών των πράξεων στο ισότιμό τους σε ευρώ με το μέσο κόστος του αντίστοιχου νομίσματος την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού σε σύγκριση με το ισότιμό τους σε ευρώ με το οποίο αυτές οι πράξεις καταγράφηκαν αρχικά (βλ. "Πράξεις εκτός ισολογισμού" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Το στοιχείο αυτό περιλάμβανε επίσης υποχρέωση μίσθωσης ύψους 175 εκατ. ευρώ (2020: 199 εκατ. ευρώ) (βλ. "Μισθώσεις" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές").

Επιπλέον, το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει καθαρή υποχρέωση της ΕΚΤ για καθορισμένες παροχές σε σχέση με τις μετεργασιακές παροχές και τις λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές προς τα μέλη του προσωπικού της[40] και τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής, καθώς και προς τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου που απασχολεί η ΕΚΤ. Περιλαμβάνονται επίσης οι παροχές προς το προσωπικό της ΕΚΤ που συνδέονται με τη λήξη απασχόλησης στην ΕΚΤ.

Μετεργασιακές παροχές, λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές και παροχές συνδεόμενες με τη λήξη απασχόλησης στην ΕΚΤ

Ισολογισμός
Τα ποσά που αναγνωρίζονται στον ισολογισμό στο στοιχείο "Διάφορα στοιχεία" (παθητικό) και αφορούν τις μετεργασιακές παροχές, τις λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές και τις παροχές που συνδέονται με τη λήξη απασχόλησης για τα μέλη του προσωπικού έχουν ως εξής:

Σημείωση: Στη στήλη «Επιτροπή/Συμβούλιο» καταγράφονται τα ποσά που αφορούν την Εκτελεστική Επιτροπή και το Εποπτικό Συμβούλιο.

Το 2021 στην παρούσα αξία των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές έναντι του προσωπικού, η οποία ανέρχεται σε 3.165 εκατ. ευρώ (2020: 3.034 εκατ. ευρώ) συμπεριλαμβάνονταν παροχές μη κεφαλαιοποιητικού τύπου ύψους 373 εκατ. ευρώ (2020: 364 εκατ. ευρώ) που αφορούν μετεργασιακές παροχές εκτός των συντάξεων, λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές και παροχές που συνδέονται με τη λήξη της απασχόλησης στην ΕΚΤ για τα μέλη του προσωπικού. Η παρούσα αξία των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές έναντι των μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής και των μελών του Εποπτικού Συμβουλίου ύψους 43 εκατ. ευρώ (2020: 44 εκατ. ευρώ) σχετίζεται αποκλειστικά με ρυθμίσεις μη κεφαλαιοποιητικού τύπου που εφαρμόζονται για τις μετεργασιακές παροχές και άλλες μακροπρόθεσμες παροχές.

Επανεπιμετρήσεις της καθαρής υποχρέωσης της ΕΚΤ για καθορισμένες παροχές όσον αφορά τις μετεργασιακές παροχές αναγνωρίζονται στον ισολογισμό στο στοιχείο του παθητικού "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής". Το 2021, οι ζημίες από επανεπιμετρήσεις στο εν λόγω στοιχείο του παθητικού ανήλθε σε 799 εκατ. ευρώ (2020: 1.067 εκατ. ευρώ) (βλ. σημείωση 15 "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής").

Μεταβολές των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές, περιουσιακά στοιχεία του προγράμματος και αποτελέσματα επανεπιμέτρησης
Οι μεταβολές της παρούσας αξίας των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές έχουν ως εξής:

Σημείωση: Στη στήλη «Επιτροπή/Συμβούλιο» καταγράφονται τα ποσά που αφορούν την Εκτελεστική Επιτροπή και το Εποπτικό Συμβούλιο.
1) Το καθαρό μέγεθος περιλαμβάνει υποχρεωτικές εισφορές και μεταβιβάσεις προς και από τα προγράμματα. Οι υποχρεωτικές εισφορές που καταβάλλουν τα μέλη του προσωπικού και η ΕΚΤ ανέρχονται σε 7,4% και 20,7% του βασικού μισθού αντίστοιχα.

Τα συνολικά κέρδη λόγω επανεπιμέτρησης ύψους 76 εκατ. ευρώ επί των δεσμεύσεων για καθορισμένες παροχές το 2021 προέκυψαν κυρίως λόγω της αύξησης του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την αποτίμηση από 1,1% το 2020 σε 1,3% το 2021. Τα προκύπτοντα κέρδη αντισταθμίστηκαν εν μέρει από τις συνολικές ζημιές λόγω επανεπιμέτρησης, οι οποίες αντικατοπτρίζουν τη διαφορά μεταξύ των αναλογιστικών υποθέσεων που διατυπώθηκαν στην έκθεση του προηγούμενου έτους και της πραγματικής εμπειρίας.

Οι μεταβολές της εύλογης αξίας των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος στον πυλώνα των καθορισμένων παροχών προς τα μέλη του προσωπικού είχαν ως εξής:

Τα κέρδη λόγω επανεπιμέτρησης των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος το 2021 αντανακλούσαν το γεγονός ότι η απόδοση επί των μεριδίων των ασφαλισμένων ήταν υψηλότερη από τους τόκους-έσοδα επί περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος, όπως είχαν εκτιμηθεί με βάση το τότε δεδομένο προεξοφλητικό επιτόκιο (1,1%).

Οι μεταβολές των αποτελεσμάτων επανεπιμέτρησης είχαν ως εξής:

Αποτελέσματα χρήσης
Τα ποσά που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης έχουν ως εξής:

Σημείωση: Στη στήλη «Επιτροπή/Συμβούλιο» καταγράφονται τα ποσά που αφορούν την Εκτελεστική Επιτροπή και το Εποπτικό Συμβούλιο.

Το κόστος τρέχουσας υπηρεσίας αυξήθηκε το 2021 σε 169 εκατ. ευρώ (2020: 142 εκατ. ευρώ), κυρίως λόγω της ανόδου του ρυθμού αύξησης των μελλοντικών συντάξεων από 1,0% το 2019 σε 1,7% το 2020. Επιπλέον, το προεξοφλητικό επιτόκιο μειώθηκε περαιτέρω από 1,2% το 2019 σε 1,1% το 2020.[41]

Βασικές υποθέσεις
Κατά τη διενέργεια των αποτιμήσεων που αναφέρονται στην παρούσα σημείωση, οι ανεξάρτητοι αναλογιστές χρησιμοποίησαν υποθέσεις, τις οποίες η Εκτελεστική Επιτροπή δέχθηκε για τους σκοπούς της λογιστικής καταγραφής και της δημοσιοποίησης. Οι κύριες υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις μετεργασιακές παροχές και άλλες μακροπρόθεσμες παροχές έχουν ως εξής:

1) Αυτές οι υποθέσεις χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό του μέρους των δεσμεύσεων της ΕΚΤ για καθορισμένες παροχές οι οποίες χρηματοδοτούνται από τοποθετήσεις εγγυημένου κεφαλαίου.
2) Επιπροσθέτως, γίνεται πρόβλεψη για πιθανές ατομικές αυξήσεις μισθών έως 1,8% ετησίως, ανάλογα με την ηλικία των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα.

3) Σύμφωνα με τους κανόνες του προγράμματος συνταξιοδότησης της ΕΚΤ, οι συντάξεις θα αυξάνονται ετησίως. Αν οι γενικές προσαρμογές των μισθών για τους υπαλλήλους της ΕΚΤ υπολείπονται του πληθωρισμού, οποιαδήποτε αύξηση των συντάξεων θα ακολουθεί τις γενικές προσαρμογές των μισθών. Αν οι γενικές προσαρμογές των μισθών υπερβαίνουν τον πληθωρισμό, θα εφαρμόζονται για τον καθορισμό της αύξησης των συντάξεων, υπό την προϋπόθεση ότι η οικονομική θέση των προγραμμάτων συνταξιοδότησης της ΕΚΤ επιτρέπει τέτοια αύξηση.

Σημείωση 14 - Προβλέψεις

Αυτό το στοιχείο αποτελείται κυρίως από μια πρόβλεψη έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, η οποία θα χρησιμοποιηθεί στον βαθμό που κρίνεται αναγκαίο από το Διοικητικό Συμβούλιο για την κάλυψη μελλοντικών ζημιών, πραγματοποιηθεισών και μη. Το ύψος και η αναγκαιότητα αυτής της πρόβλεψης επανεξετάζονται ετησίως με βάση την αξιολόγηση της ΕΚΤ όσον αφορά την έκθεσή της στους εν λόγω κινδύνους και λαμβανομένων υπόψη διάφορων άλλων παραγόντων. Το ύψος της πρόβλεψης, μαζί με τυχόν ποσό που τηρείται στο γενικό αποθεματικό, δεν θα πρέπει να υπερβαίνει την αξία του κεφαλαίου της ΕΚΤ που έχουν καταβάλει οι ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ.

Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της έκθεσης της ΕΚΤ σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους και το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος της πρόβλεψης της ΕΚΤ έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να μεταφέρει, στις 31.12.2021, ποσό ύψους 610 εκατ. ευρώ στην εν λόγω πρόβλεψη. Η μεταφορά αυτή μείωσε το καθαρό κέρδος της ΕΚΤ για το 2021 σε 192 εκατ. ευρώ και αύξησε το μέγεθος της πρόβλεψης σε 8.194 εκατ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στην αξία του κεφαλαίου της ΕΚΤ που είχε καταβληθεί από τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ κατά την ημερομηνία αυτή.

Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει επίσης διοικητικές προβλέψεις ύψους 74 εκατ. ευρώ (2020: 57 εκατ. ευρώ).

Σημείωση 15 - Λογαριασμοί αναπροσαρμογής

Το στοιχείο αυτό αντιπροσωπεύει κυρίως διαφορές αναπροσαρμογής που προέρχονται από μη πραγματοποιηθέντα κέρδη επί στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού και πράξεων εκτός ισολογισμού (βλ. "Αναγνώριση εσόδων", "Χρυσός και απαιτήσεις/υποχρεώσεις σε συνάλλαγμα", "Τίτλοι" και "Πράξεις εκτός ισολογισμού" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές"). Περιλαμβάνει επίσης επανεπιμετρήσεις των καθαρών υποχρεώσεων της ΕΚΤ για καθορισμένες παροχές όσον αφορά τις μετεργασιακές παροχές (βλ. "Μετεργασιακές παροχές, λοιπές μακροπρόθεσμες παροχές και παροχές συνδεόμενες με τη λήξη απασχόλησης στην ΕΚΤ" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές" και τη σημείωση 13.3 "Διάφορα στοιχεία").

Η αύξηση του ύψους των λογαριασμών αναπροσαρμογής οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ανατίμηση του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ και την άνοδο της αγοραίας τιμής του χρυσού σε όρους ευρώ το 2021.

Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες που χρησιμοποιήθηκαν για την αποτίμηση στο τέλος του έτους είχαν ως εξής:

Σημείωση 16 - Κεφάλαιο και αποθεματικά

Σημείωση 16.1 - Κεφάλαιο

Το εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ΕΚΤ είναι 10.825 εκατ. ευρώ.

Μετά την αποχώρηση της Bank of England από το ΕΣΚΤ στις 31.1.2020, η ΕΚΤ διατήρησε το εγγεγραμμένο κεφάλαιό της αμετάβλητο και το μερίδιο συμμετοχής της Bank of England στο εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ΕΚΤ ανακατανεμήθηκε τόσο μεταξύ των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ όσο και μεταξύ των υπόλοιπων ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ.

Το καταβεβλημένο κεφάλαιο της ΕΚΤ επίσης παρέμεινε αμετάβλητο σε 7.659 εκατ. ευρώ το 2020, καθώς οι υπόλοιπες ΕθνΚΤ κάλυψαν το αποσυρθέν κεφάλαιο που είχε καταβάλει η Bank of England ύψους 58 εκατ. ευρώ. Επιπροσθέτως, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε ότι οι ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ θα κατέβαλαν στο ακέραιο τις αυξημένες εισφορές τους σε δύο ετήσιες δόσεις το 2021 και το 2022, η καθεμία ύψους 610 εκατ. ευρώ.

Λόγω της καταβολής της πρώτης δόσης από τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ στις 29.12.2021, το συνολικό καταβεβλημένο κεφάλαιο της ΕΚΤ αυξήθηκε σε 8.270 εκατ. ευρώ, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα:

Οι ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ υποχρεούνται να καταβάλουν 3,75% του εγγεγραμμένου κεφαλαίου τους ως συνεισφορά στα λειτουργικά έξοδα της ΕΚΤ. Από την 1.2.2020 η συνεισφορά αυτή ανέρχεται σε 76 εκατ. ευρώ συνολικά. Οι ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ δεν δικαιούνται μερίδιο στα διανεμητέα κέρδη της ΕΚΤ ούτε υποχρεούνται να καλύψουν τυχόν ζημίες της ΕΚΤ.

2.5 Πράξεις εκτός ισολογισμού

Σημείωση 17 - Προγράμματα δανεισμού τίτλων

Στο πλαίσιο της διαχείρισης των ιδίων κεφαλαίων της, η ΕΚΤ έχει συνάψει σύμβαση που αφορά πρόγραμμα δανεισμού τίτλων. Σύμφωνα με τη σύμβαση αυτή, ένας εξειδικευμένος οργανισμός διενεργεί για λογαριασμό της συναλλαγές δανεισμού τίτλων.

Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, η ΕΚΤ έχει διαθέσει προς δανεισμό διακρατούμενους τίτλους που έχει αποκτήσει στο πλαίσιο του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου προγράμματος CBPP, του PSPP και του PEPP, καθώς και διακρατούμενους τίτλους που έχει αποκτήσει στο πλαίσιο του SMP οι οποίοι είναι επίσης επιλέξιμοι για αγορά στο πλαίσιο του PSPP.[42]

Εκτός εάν οι εν λόγω πράξεις δανεισμού τίτλων διενεργούνται έναντι εξασφαλίσεων σε μορφή μετρητών που δεν έχουν επενδυθεί στο τέλος του έτους, αυτές οι πράξεις καταγράφονται σε λογαριασμούς εκτός ισολογισμού.[43] Τέτοιες πράξεις δανεισμού τίτλων αξίας 16.156 εκατ. ευρώ (2020: 17.214 εκατ. ευρώ) παρέμεναν ανεξόφλητες στις 31.12.2021. Από το ποσό αυτό, 11.821 εκατ. ευρώ (2020: 12.615 εκατ. ευρώ) αφορούσαν τον δανεισμό τίτλων που διακρατούνται για σκοπούς νομισματικής πολιτικής.

Σημείωση 18 - Συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης επί επιτοκίων

Οι πράξεις συναλλάγματος, που έχουν υπολογιστεί με συναλλαγματικές ισοτιμίες στο τέλος του έτους, παρέμεναν εκκρεμείς, ως εξής:

Οι εν λόγω πράξεις διενεργήθηκαν στο πλαίσιο της διαχείρισης των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ.

Σημείωση 19 - Προθεσμιακές πράξεις επί τίτλων

Στις 31.12.2021 παρέμεναν εκκρεμείς προθεσμιακές πωλήσεις επί τίτλων ύψους 382 εκατ. ευρώ. Οι εν λόγω πράξεις διενεργήθηκαν στο πλαίσιο της διαχείρισης των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ. Καμία τέτοια συναλλαγή δεν παρέμενε εκκρεμής στα τέλη του 2020.

Σημείωση 20 - Πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος

Διαχείριση συναλλαγματικών διαθεσίμων
Το 2021 διενεργήθηκαν πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων και προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος στο πλαίσιο της διαχείρισης των συναλλαγματικών διαθεσίμων της ΕΚΤ. Οι απαιτήσεις και υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές τις πράξεις, που έχουν υπολογιστεί με συναλλαγματικές ισοτιμίες στο τέλος του έτους, παρέμεναν εκκρεμείς, ως εξής:

Συμφωνίες ανταλλαγής για την παροχή ρευστότητας
Η ΕΚΤ έχει θεσπίσει αμοιβαίες συμφωνίες ανταλλαγής με την Τράπεζα του Καναδά, την Τράπεζα της Αγγλίας, την Τράπεζα της Ιαπωνίας, την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, την Ελβετική Εθνική Τράπεζα και τη Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας. Οι εν λόγω συμφωνίες επιτρέπουν την παροχή (i) ρευστότητας σε οποιοδήποτε από τα αντίστοιχα νομίσματα των προαναφερόμενων κεντρικών τραπεζών προς τράπεζες της ζώνης του ευρώ ή (ii) ρευστότητας ευρώ προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που υπάγονται στη δικαιοδοσία των ανωτέρω κεντρικών τραπεζών. Επιπλέον, συμφωνίες ανταλλαγής έχουν συναφθεί με την Българска народна банка (Εθνική Τράπεζα της Βουλγαρίας), τη Hrvatska narodna banka, την Danmarks Nationalbank και τη Sveriges Riksbank για την παροχή ρευστότητας σε ευρώ προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους. Οι ανωτέρω συμφωνίες αποσκοπούν στην αντιμετώπιση πιθανών αναγκών ρευστότητας για την αντιμετώπιση πιθανών δυσλειτουργιών της αγοράς.

Απαιτήσεις και υποχρεώσεις σε δολάρια ΗΠΑ, με ημερομηνία λήξης εντός του 2022, προέκυψαν στο πλαίσιο της παροχής ρευστότητας σε δολάρια ΗΠΑ προς αντισυμβαλλομένους του Ευρωσυστήματος (βλ. σημείωση 11 "Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ").

Σημείωση 21 - Διαχείριση των δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων

Το 2021 η ΕΚΤ συνέχισε να είναι αρμόδια για τη διαχείριση των δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων της ΕΕ στο πλαίσιο του μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθεροποίησης (European Financial Stabilisation Mechanism - EFSM), για τη συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης για την Ελλάδα και τη διαχείριση των πληρωμών που σχετίζονται με τα δύο δάνεια του ΕΤΧΣ.

Ως απάντηση στην πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19), το 2021 η ΕΕ συνέχισε να χορηγεί δάνεια στα κράτη μέλη μέσω του προγράμματος SURE (Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency), του μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Επιπροσθέτως, το 2021 η ΕΕ ίδρυσε το πρόγραμμα Next Generation EU (NGEU) προς υποστήριξη της οικονομικής ανάκαμψης στην ΕΕ, διευκολύνοντας παράλληλα τη μετάβαση προς την πράσινη και ψηφιακή οικονομία της Ένωσης. Το πρόγραμμα NGEU παρέχει χρηματοδότηση με τη μορφή μη εξοφλητέας οικονομικής και δανειακής στήριξης σε κράτη μέλη. Η ΕΚΤ πρόσφερε στήριξη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διαχείριση των πράξεων που σχετίζονται με τα δύο προαναφερθέντα μέσα.

Το 2021 η ΕΚΤ διεκπεραίωσε πληρωμές σχετικές με όλες τις προαναφερόμενες πράξεις.

2.6 Σημειώσεις επί των αποτελεσμάτων χρήσης

Σημείωση 22 - Καθαροί τόκοι-έσοδα

Σημείωση 22.1 - Τόκοι-έσοδα επί συναλλαγματικών διαθεσίμων

Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει τόκους-έσοδα, μείον τόκους-έξοδα, σε σχέση με τα καθαρά συναλλαγματικά διαθέσιμα της ΕΚΤ.

Παρακάτω παρουσιάζονται οι καθαροί τόκοι-έσοδα/έξοδα ανά μέσο:

Οι καθαροί τόκοι-έσοδα/έξοδα ανά ξένο νόμισμα διαμορφώθηκαν ως ακολούθως:

Σημείωση 22.2 - Τόκοι-έσοδα από την κατανομή των τραπεζογραμματίων ευρώ εντός του Ευρωσυστήματος

Το στοιχείο αυτό αποτελείται από τους τόκους-έσοδα επί των απαιτήσεων της ΕΚΤ σε σχέση με το μερίδιό της (8%) στη συνολική έκδοση τραπεζογραμματίων ευρώ (βλ. "Τραπεζογραμμάτια σε κυκλοφορία" στην ενότητα 2.3 "Λογιστικές πολιτικές" και σημείωση 6.1 "Απαιτήσεις συνδεόμενες με την κατανομή των τραπεζογραμματίων εντός του Ευρωσυστήματος"). Το 2021 οι τόκοι-έσοδα ήταν μηδενικοί λόγω του γεγονότος ότι το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης παρέμεινε στο 0% καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Σημείωση 22.3 - Τόκοι απαιτήσεων των ΕθνΚΤ σε σχέση με μεταβιβασθέντα συναλλαγματικά διαθέσιμα

Στο στοιχείο αυτό εμφανίζονται οι τόκοι που καταβλήθηκαν στις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ επί των απαιτήσεών τους σε σχέση με συναλλαγματικά διαθέσιμα που μεταβίβασαν στην ΕΚΤ (βλ. σημείωση 12.1 "Υποχρεώσεις που αντιστοιχούν στη μεταβίβαση συναλλαγματικών διαθεσίμων"). Το 2021 οι τόκοι των εν λόγω απαιτήσεων ήταν μηδενικοί, αντανακλώντας το γεγονός ότι το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης ήταν 0% καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Σημείωση 22.4 - Λοιποί τόκοι-έσοδα και λοιποί τόκοι-έξοδα

Οι λοιποί τόκοι-έσοδα και οι λοιποί τόκοι-έξοδα είχαν ως εξής:

1) Οι καθαροί τόκοι-έσοδα της ΕΚΤ επί των ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου που διακρατεί στο πλαίσιο του προγράμματος SMP ανήλθαν σε 46 εκατ. ευρώ (2020: 50 εκατ. ευρώ).

Σημείωση 23 - Πραγματοποιηθέντα κέρδη/ζημίες από χρηματοοικονομικές πράξεις

Τα καθαρά πραγματοποιηθέντα κέρδη/ζημίες από χρηματοοικονομικές πράξεις είχαν ως εξής:

Τα καθαρά πραγματοποιηθέντα κέρδη/ζημίες από μεταβολές τιμών περιλαμβάνουν πραγματοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από μεταβολές τιμών τίτλων, συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης επί επιτοκίων και πράξεων ανταλλαγής επιτοκίων. Το 2021 οι ζημίες επί του καθαρού πραγματοποιηθέντος αποτελέσματος από μεταβολές τιμών συνδέονταν κυρίως με τις πραγματοποιηθείσες ζημιές από μεταβολές τιμών τίτλων σε ευρώ και συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης επί επιτοκίων σε δολάρια ΗΠΑ. Το 2020 τα υψηλότερα κέρδη από μεταβολές τιμών σημειώθηκαν στο χαρτοφυλάκιο τίτλων σε δολάρια ΗΠΑ, έπειτα από τη μείωση των αποδόσεων των τίτλων σε δολάρια ΗΠΑ.

Σημείωση 24 - Αποσβέσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και θέσεων

Οι αποσβέσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και θέσεων είχαν ως εξής:

Το 2021 η αγοραία αξία ορισμένων τίτλων που διακρατούνται στο χαρτοφυλάκιο σε δολάρια ΗΠΑ και στο χαρτοφυλάκιο ιδίων πόρων μειώθηκε, με παράλληλη αύξηση των αντίστοιχων αποδόσεων. Το γεγονός αυτό προκάλεσε μη πραγματοποιηθείσες ζημίες από μεταβολές τιμών στο τέλος του έτους.

Σημείωση 25 - Καθαρά έσοδα/έξοδα από αμοιβές και προμήθειες

Το 2021 τα έσοδα σε αυτό το στοιχείο περιλάμβαναν κυρίως εποπτικά τέλη. Οι δαπάνες προκύπτουν κυρίως από προμήθειες θεματοφύλαξης.

Έσοδα και δαπάνες που αφορούν εποπτικά καθήκοντα
Η ΕΚΤ επιβάλλει ετήσια εποπτικά τέλη στις εποπτευόμενες οντότητες, προκειμένου να ανακτά τις δαπάνες που πραγματοποιεί για την άσκηση των εποπτικών καθηκόντων της. Τα τέλη βασίζονται στις ετήσιες δαπάνες για εποπτικά καθήκοντα που πραγματοποιήθηκαν κατά την αντίστοιχη περίοδο επιβολής τελών, με προσαρμογή για τα ποσά που επιστράφηκαν σε μεμονωμένες τράπεζες/εισπράχθηκαν από αυτές για προηγούμενες περιόδους επιβολής τελών και άλλες προσαρμογές, συμπεριλαμβανομένων τυχόν τόκων υπερημερίας.[44]

Σύμφωνα με τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες της ΕΚΤ για την άσκηση των καθηκόντων τραπεζικής εποπτείας, τα έσοδα από εποπτικά τέλη για το 2021 ήταν 578 εκατ. ευρώ. Κατόπιν προσαρμογής των τόκων υπερημερίας, τα ετήσια εποπτικά τέλη που θα επιβληθούν στις εποπτευόμενες οντότητες για την περίοδο επιβολής τέλους 2021 ανέρχονται σε 577 εκατ. ευρώ[45] (βλ. σημείωση 7.4 "Δεδουλευμένα έσοδα και προπληρωθέντα έξοδα"). Τα επιμέρους εποπτικά τέλη θα τιμολογηθούν το β΄ τρίμηνο του 2022.[46]

Η ΕΚΤ δικαιούται επίσης να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις σε εποπτευόμενες οντότητες λόγω μη συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τραπεζικούς κανονισμούς της ΕΕ σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας (συμπεριλαμβανομένων των εποπτικών αποφάσεων της ΕΚΤ). Τα σχετικά έσοδα δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό των ετήσιων εποπτικών τελών. Αντίθετα, καταγράφονται ως έσοδα στα αποτελέσματα χρήσης της ΕΚΤ και διανέμονται στις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ στο πλαίσιο της διανομής κερδών της ΕΚΤ. Το 2021 τα έσοδα που προέκυψαν από κυρώσεις σε εποπτευόμενες οντότητες ανήλθαν σε 1 εκατ. ευρώ.

Επομένως, τα έσοδα της ΕΚΤ στο πλαίσιο των εποπτικών της καθηκόντων είχαν ως εξής:

Οι δαπάνες που σχετίζονται με την τραπεζική εποπτεία προκύπτουν από την άμεση εποπτεία σημαντικών οντοτήτων, την επίβλεψη της εποπτείας λιγότερο σημαντικών οντοτήτων και την παροχή οριζόντιων και εξειδικευμένων υπηρεσιών. Περιλαμβάνουν τις άμεσες δαπάνες της εποπτικής λειτουργίας της ΕΚΤ και τις σχετικές δαπάνες που προκύπτουν από τις υποστηρικτικές υπηρεσιακές μονάδες οι οποίες είναι απαραίτητες για την άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της ΕΚΤ και αφορούν, μεταξύ άλλων, τις κτιριακές εγκαταστάσεις, το ανθρώπινο δυναμικό, τις υπηρεσίες πληροφοριακών συστημάτων, τις νομικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες λογιστικού ελέγχου και τις διοικητικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες επικοινωνίας και μετάφρασης, καθώς και άλλες δραστηριότητες.

Οι πραγματικές δαπάνες που σχετίζονται με τα εποπτικά καθήκοντα της ΕΚΤ, οι οποίες καλύπτονται μέσω των ετήσιων εποπτικών τελών για το 2021, ανήλθαν σε 578 εκατ. ευρώ (2020: 535 εκατ. ευρώ). Η συνολική αύξηση οφείλεται στη συνεχή ανάπτυξη των συστημάτων πληροφορικής για την τραπεζική εποπτεία και τις υψηλότερες δαπάνες προσωπικού.

Επιπροσθέτως, η ΕΚΤ αποζημιώνει τις εποπτευόμενες οντότητες σε περίπτωση που το δικαστήριο ακυρώσει τις διοικητικές κυρώσεις που τους επιβλήθηκαν παλαιότερα. Το 2021, οι εν λόγω αποζημιώσεις ανέρχονταν στα 5 εκατ. ευρώ (βλ. σημείωση 31 "Λοιπές δαπάνες"). Αυτές οι δαπάνες δεν λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό των ετήσιων εποπτικών τελών, αλλά καταγράφονται στα αποτελέσματα χρήσης της ΕΚΤ και επιφέρουν μείωση του καθαρού της αποτελέσματος.

Σημείωση 26 - Έσοδα από μετοχές και συμμετοχές

Στο στοιχείο αυτό περιλαμβάνονται εισπραχθέντα μερίσματα επί μετοχών της ΤΔΔ που κατέχει η ΕΚΤ (βλ. σημείωση 7.2 "Λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού"). Το 2021 αυτό το ποσό περιλάμβανε ένα συμπληρωματικό μέρισμα το οποίο εγκρίθηκε από την Ετήσια Γενική Συνέλευση της ΤΔΔ ως αντιστάθμιση για την παρακράτηση μερίσματος την περίοδο 2019/2020.[47]

Σημείωση 27 - Λοιπά έσοδα

Τα διάφορα άλλα έσοδα που προέκυψαν στη διάρκεια του 2021, προήλθαν κυρίως από (i) εισφορές των ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ για την κάλυψη δαπανών που πραγματοποίησε η ΕΚΤ για κοινά έργα του Ευρωσυστήματος και (ii) από ασφαλιστικές πληρωμές που σχετίζονται με εργασίες αποκτατάστασης στις υποδομές του κεντρικού κτιρίου (βλ. σημείωση 29 "Διοικητικές δαπάνες").

Σημείωση 28 - Δαπάνες προσωπικού

Οι δαπάνες προσωπικού διαμορφώθηκαν ως εξής:

1) Οι μισθοί και τα επιδόματα ακολουθούν κατ' ουσίαν το μισθολόγιο της ΕΕ και είναι συγκρίσιμα προς αυτό.

Ο μέσος αριθμός υπαλλήλων, εκφρασμένος σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης (ΙΠΑ)[48], ανήλθε σε 4.038 (2020: 3.923), εκ των οποίων οι 362 ήταν διοικητικά στελέχη (2020: 356).

Οι δαπάνες προσωπικού αυξήθηκαν το 2021, κυρίως λόγω του υψηλότερου κόστους αναφορικά με τις μετεργασιακές παροχές, που προκύπτουν από την άνοδο του ρυθμού αύξησης των μελλοντικών συντάξεων και του χαμηλότερου προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιήθηκε στην αναλογιστική αποτίμηση για τον υπολογισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας για το 2021[49] (βλ. σημείωση 13.3 "Διάφορα στοιχεία"). Η αύξηση του μέσου αριθμού των υπαλλήλων που απασχολούσε η ΕΚΤ συνέβαλε επίσης σε αυτήν την αύξηση.

Αμοιβές Εκτελεστικής Επιτροπής και Εποπτικού Συμβουλίου
Τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου που απασχολούνται από την ΕΚΤ λαμβάνουν βασικό μισθό και επίδομα για έξοδα κατοικίας. Στην περίπτωση της Προέδρου, αντί επιδόματος για έξοδα κατοικίας παρέχεται κατοικία. Τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και ο Πρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου λαμβάνουν επίσης επίδομα για έξοδα παραστάσεως. Με την επιφύλαξη των όρων απασχόλησης του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου μπορεί να δικαιούνται, ανάλογα με την οικογενειακή τους κατάσταση, επιδόματα αρχηγού οικογενείας, επιδόματα συντηρούμενων τέκνων, σχολικά επιδόματα, καθώς και άλλα επιδόματα. Οι μισθοί υπόκεινται σε φόρο υπέρ της ΕΕ και σε κρατήσεις που αφορούν εισφορές στο σύστημα συντάξεων, ασφάλισης υγείας, μακροχρόνιας φροντίδας και ατυχημάτων. Τα επιδόματα δεν φορολογούνται ούτε συνυπολογίζονται για την καταβολή σύνταξης.

Το 2021 οι βασικοί μισθοί των μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής και των μελών του Εποπτικού Συμβουλίου που απασχολεί η ΕΚΤ (δηλ. εκτός των εκπροσώπων των εθνικών εποπτικών αρχών) είχαν ως εξής:[50]

1) Ο Frank Elderson ανέλαβε καθήκοντα μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής στις 15.12.2020. Οι αποδοχές του για το υπόλοιπο του Δεκεμβρίου του 2020 συμπεριλήφθηκαν στις δαπάνες για το 2021, καθώς καταβλήθηκαν τον Ιανουάριο του 2021.
2) Το σύνολο αυτό δεν περιλαμβάνει τον μισθό του Αντιπροέδρου του Εποπτικού Συμβουλίου (Yves Mersch μέχρι τις 14.2.2020 και Frank Elderson από τις 24.2.2021), ο οποίος καταγράφεται με τους μισθούς των λοιπών μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής.

Το σύνολο των επιδομάτων που καταβλήθηκαν στα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου και των εισφορών της ΕΚΤ στο σύστημα ασφάλισης υγείας, μακροχρόνιας φροντίδας και ατυχημάτων για λογαριασμό των εν λόγω μελών ανήλθε σε 1.097.128 ευρώ (2020: 1.201.810 ευρώ).

Μεταβατικές πληρωμές μπορεί να διενεργούνται σε πρώην μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου για ένα διάστημα μετά τη λήξη της θητείας τους. Το 2021 αυτές οι πληρωμές, τα σχετικά οικογενειακά επιδόματα και οι εισφορές της ΕΚΤ στο σύστημα ασφάλισης υγείας, μακροχρόνιας φροντίδας και ατυχημάτων για τα πρώην μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου ανήλθαν σε 977.547 ευρώ (2020: 1.555.042 ευρώ). Η μείωση αυτών των πληρωμών οφείλεται στο γεγονός ότι αυτές καταβλήθηκαν σε μικρότερο αριθμό πρώην μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου το 2021, ενώ όσα μέλη εξακολουθούσαν να δικαιούνται αυτές τις πληρωμές εισέπραξαν μικρότερα ποσά, καθώς πλησίαζε το τέλος της μεταβατικής τους περιόδου.

Οι συντάξεις, συμπεριλαμβανομένων των μετασυνταξιοδοτικών επιδομάτων, και οι εισφορές στο σύστημα ασφάλισης υγείας, μακροχρόνιας φροντίδας και ατυχημάτων για τα πρώην μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου και τα προστατευόμενα μέλη τους ανήλθαν σε 4.047.008 ευρώ (2020: 928.149).[51] Το 2021 σε αυτό το ποσό περιλαμβανόταν η καταβολή εφάπαξ ποσού κατά τη συνταξιοδότηση πρώην μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής και του Εποπτικού Συμβουλίου αντί μελλοντικών πληρωμών συντάξεων.

Σημείωση 29 - Διοικητικές δαπάνες

Οι διοικητικές δαπάνες διαμορφώθηκαν ως εξής:

Οι διοικητικές δαπάνες αυξήθηκαν ελαφρώς το 2021. Η αύξηση στο ενοίκιο, τη συντήρηση ακινήτων και τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας οφειλόταν κυρίως στην απαραίτητη αποκατάσταση ατελειών στις υποδομές του κεντρικού κτιρίου που είχαν παραμείνει από τη φάση κατασκευής. Το σχετικό κόστος ανακτήθηκε μέσω ασφαλιστικών πληρωμών (βλ. σημείωση 27 "Λοιπά έσοδα").

Σημείωση 30 - Υπηρεσίες παραγωγής τραπεζογραμματίων

Το κονδύλιο αυτό συνδέεται κυρίως με το κόστος της διασυνοριακής μεταφοράς τραπεζογραμματίων ευρώ μεταξύ των μονάδων εκτύπωσης τραπεζογραμματίων και των ΕθνΚΤ, για την παράδοση νέων τραπεζογραμματίων, και μεταξύ των ΕθνΚΤ, για την κάλυψη ελλείψεων με πλεονάζοντα αποθέματα. Το κόστος αυτό βαρύνει κεντρικά την ΕΚΤ.

Σημείωση 31 - Λοιπές δαπάνες

Το 2021 το εν λόγω στοιχείο περιλάμβανε τις αποζημιώσεις για διοικητικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στο παρελθόν από την ΕΚΤ σε τρεις εποπτευόμενες οντότητες εντός του ίδιου ομίλου για τις οποίες ακυρώθηκαν εν μέρει από το δικαστήριο όλες οι σχετικές αποφάσεις (βλ. σημείωση 25 "Καθαρά έσοδα/έξοδα από αμοιβές και προμήθειες").

3 Έκθεση ελέγχου ανεξάρτητου ελεγκτή

Προς την Πρόεδρο και το Διοικητικό Συμβούλιο
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Φρανκφούρτη

Έκθεση σχετικά με τον έλεγχο των Οικονομικών Καταστάσεων της ΕΚΤ για το 2021

Γνώμη

Ελέγξαμε τις Οικονομικές Καταστάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τη χρήση που έληξε στις 31.12.2021. Αυτές περιλαμβάνονται στους Ετήσιους Λογαριασμούς της ΕΚΤ και αποτελούνται από τον ισολογισμό, την κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως καθώς και μια σύνοψη των σημαντικών λογιστικών πολιτικών και άλλες επεξηγηματικές σημειώσεις.

Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις απεικονίζουν ακριβοδίκαια την οικονομική θέση της ΕΚΤ στις 31.12.2021, καθώς και τα αποτελέσματα των χρηματοοικονομικών πράξεών της για τη χρήση που έληξε την ίδια ημερομηνία, σύμφωνα με τις αρχές που έχει θεσπίσει το Διοικητικό Συμβούλιο, οι οποίες ορίζονται στην απόφαση (ΕΕ) 2016/2247 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΚΤ (ΕΚΤ/2016/35), όπως τροποποιήθηκε, η οποία βασίζεται στην κατευθυντήρια γραμμή (ΕΕ) 2016/2249 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με το νομικό πλαίσιο για τη λογιστική παρακολούθηση και την υποβολή χρηματοοικονομικών εκθέσεων στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΚΤ/2016/34), όπως τροποποιήθηκε.

Θεμελίωση γνώμης

Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας με βάση τα Διεθνή Ελεγκτικά Πρότυπα. Η ευθύνη μας στο πλαίσιο των εν λόγω προτύπων περιγράφεται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας με τίτλο "Ευθύνη του ελεγκτή για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων". Είμαστε ανεξάρτητοι από την ΕΚΤ σύμφωνα με τους γερμανικούς κανόνες δεοντολογίας οι οποίοι αφορούν τον έλεγχο των Οικονομικών Καταστάσεων που διενεργήσαμε και συνάδουν με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Λογιστές του Διεθνούς Συμβουλίου Προτύπων Δεοντολογίας για Λογιστές (International Ethics Standards Board for Accountants’ Code of Ethics for Professional Accountants) και εκπληρώνουμε όλα τα υπόλοιπα καθήκοντα δεοντολογίας που έχουμε αναλάβει σύμφωνα με τους εν λόγω κανόνες. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε συγκεντρώσει είναι επαρκή και κατάλληλα για τη θεμελίωση της γνώμης μας.

Λοιπές πληροφορίες

Η Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ ("Εκτελεστική Επιτροπή") είναι υπεύθυνη για τις λοιπές πληροφορίες που περιλαμβάνονται στους Ετήσιους Λογαριασμούς της ΕΚΤ. Οι λοιπές πληροφορίες αποτελούνται από όλες τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στους Ετήσιους Λογαριασμούς της ΕΚΤ εκτός από τις Οικονομικές Καταστάσεις της ΕΚΤ και την έκθεση του ελεγκτή.

Η γνώμη μας για τις Οικονομικές Καταστάσεις δεν καλύπτει αυτές τις λοιπές πληροφορίες και δεν διατυπώνουμε κανενός είδους συμπέρασμα διασφάλισης για αυτές.

Στο πλαίσιο του ελέγχου που διενεργούμε στις Οικονομικές Καταστάσεις, η ευθύνη μας είναι να λαμβάνουμε υπόψη τις λοιπές πληροφορίες και, παράλληλα, να εξετάζουμε κατά πόσον οι λοιπές πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις Οικονομικές Καταστάσεις ή με τις γνώσεις που αποκομίσαμε από τον έλεγχο ή κατά πόσον φαίνεται να είναι ουσιωδώς ανακριβείς καθ’ οιονδήποτε άλλο τρόπο.

Ευθύνη της Εκτελεστικής Επιτροπής και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση όσον αφορά τις Οικονομικές Καταστάσεις

Η Εκτελεστική Επιτροπή είναι υπεύθυνη, αφενός, για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τις αρχές που έχει θεσπίσει το Διοικητικό Συμβούλιο και οι οποίες προβλέπονται στην απόφαση (ΕΕ) 2016/2247 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΚΤ (ΕΚΤ/2016/35), όπως τροποποιήθηκε, η οποία βασίζεται στην κατευθυντήρια γραμμή (ΕΕ) 2016/2249 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με το νομικό πλαίσιο για τη λογιστική παρακολούθηση και την υποβολή χρηματοοικονομικών εκθέσεων στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΚΤ/2016/34), όπως τροποποιήθηκε, και, αφετέρου, για το πλαίσιο εσωτερικών ελέγχων που η ίδια κρίνει απαραίτητο ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση Οικονομικών Καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδη ανακρίβεια, οφειλόμενη είτε σε απάτη είτε σε λάθος.

Κατά την κατάρτιση των Οικονομικών Καταστάσεων, η Εκτελεστική Επιτροπή είναι υπεύθυνη να αξιολογεί την ικανότητα της ΕΚΤ για συνέχιση της δραστηριότητας, δημοσιοποιώντας, κατά περίπτωση, ζητήματα που αφορούν τη συνέχιση της δραστηριότητας και χρησιμοποιώντας τη λογιστική αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας.

Οι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση είναι επιφορτισμένοι με την επίβλεψη της διαδικασίας κατάρτισης και υποβολής οικονομικών εκθέσεων της ΕΚΤ.

Ευθύνη του ελεγκτή για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων

Στόχος μας είναι η παροχή εύλογης διασφάλισης ως προς το αν οι Οικονομικές Καταστάσεις στο σύνολό τους είναι απαλλαγμένες από ουσιώδη ανακρίβεια, οφειλόμενη είτε σε απάτη είτε σε λάθος, και η δημοσίευση έκθεσης ελεγκτή που να περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση είναι μια υψηλού επιπέδου διασφάλιση, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση ότι κατά τον έλεγχο που διενεργείται σύμφωνα με τα Διεθνή Ελεγκτικά Πρότυπα θα εντοπίζεται πάντοτε, όταν υπάρχει, ουσιώδης ανακρίβεια. Οι ανακρίβειες μπορούν να προκύψουν από απάτη ή λάθος και θεωρούνται ουσιώδεις αν θα αναμενόταν εύλογα ότι, μεμονωμένα ή συνολικά, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών οι οποίες λαμβάνονται με βάση αυτές τις Οικονομικές Καταστάσεις.

Στο πλαίσιο του ελέγχου που διενεργήσαμε σύμφωνα με τα Διεθνή Ελεγκτικά Πρότυπα, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό σε όλη τη διάρκεια του προγραμματισμού και της εκτέλεσης του ελέγχου. Επίσης,

  • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους ανακρίβειας των Οικονομικών Καταστάσεων, οφειλόμενης είτε σε απάτη είτε σε σφάλμα, σχεδιάζουμε και εκτελούμε τις ελεγκτικές διαδικασίες για την αντιμετώπιση των εν λόγω κινδύνων και εξασφαλίζουμε ελεγκτικά τεκμήρια τα οποία είναι επαρκή και κατάλληλα για τη θεμελίωση της γνώμης μας. Ο κίνδυνος αδυναμίας εντοπισμού ουσιώδους ανακρίβειας που οφείλεται σε απάτη είναι μεγαλύτερος από τον κίνδυνο που οφείλεται σε σφάλμα, επειδή η απάτη μπορεί να προϋποθέτει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, απατηλές δηλώσεις ή την παράκαμψη του εσωτερικού ελέγχου.
  • Κατανοούμε το πλαίσιο εσωτερικών ελέγχων που αφορούν τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων με σκοπό τον σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για την περίσταση και πάντως όχι με σκοπό την έκφραση γνώμης αναφορικά με την αποτελεσματικότητα του ίδιου του πλαισίου εσωτερικών ελέγχων της ΕΚΤ.
  • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών πολιτικών που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων από τη διοίκηση.
  • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και, με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που συγκεντρώσαμε, κατά πόσο υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα σχετιζόμενη με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να εγείρουν σημαντική αμφιβολία ως προς την ικανότητα της οντότητας για συνέχιση της δραστηριότητας. Εάν αποφανθούμε ότι υφίσταται ουσιώδης ανακρίβεια, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση του ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές δημοσιοποιήσεις στις οικονομικές καταστάσεις ή, εάν αυτές οι δημοσιοποιήσεις δεν είναι επαρκείς, να τροποποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται στα ελεγκτικά τεκμήρια που συγκεντρώσαμε έως την ημερομηνία της έκθεσης του ελεγκτή.
  • Αξιολογούμε τη συνολική μορφή, διάταξη και περιεχόμενο των Οικονομικών Καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιοποιήσεων, και κατά πόσο οι Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και γεγονότα με ακριβοδίκαιο τρόπο.

Είμαστε υποχρεωμένοι να επικοινωνούμε με τους υπεύθυνους της διακυβέρνησης σχετικά, μεταξύ άλλων, με τη σχεδιαζόμενη έκταση και χρονική στιγμή του ελέγχου και ενημερώνουμε για σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν σημαντικών ανεπαρκειών του πλαισίου εσωτερικών ελέγχων που εντοπίσαμε κατά τον έλεγχό μας.

Φρανκφούρτη, 9 Φεβρουαρίου 2022

Baker Tilly GmbH & Co. KG
Wirtschaftsprüfungsgesellschaft

(Ντύσελντορφ)

4 Σημείωση επί της διανομής των κερδών/του επιμερισμού της ζημίας

Η σημείωση αυτή δεν αποτελεί τμήμα των οικονομικών καταστάσεων της ΕΚΤ για το έτος 2021.

Σύμφωνα με το άρθρο 33 του Καταστατικού του ΕΣΚΤ, τα καθαρά κέρδη της ΕΚΤ διατίθενται με την ακόλουθη σειρά:

  1. ένα ποσό, το οποίο καθορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο και δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% των καθαρών κερδών, μεταφέρεται στο γενικό αποθεματικό με ανώτατο όριο το 100% του κεφαλαίου, και
  2. τα υπόλοιπα καθαρά κέρδη διανέμονται μεταξύ των μεριδιούχων της ΕΚΤ, κατ' αναλογία προς τα καταβεβλημένα μερίδιά τους.[52]

Τυχόν ζημία της ΕΚΤ μπορεί να καλυφθεί από το γενικό αποθεματικό της ΕΚΤ και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, μετά από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, από το νομισματικό εισόδημα του αντίστοιχου οικονομικού έτους, κατ' αναλογία και μέχρι το ύψος των ποσών που κατανέμονται στις ΕθνΚΤ σύμφωνα με το άρθρο 32.5 του Καταστατικού του ΕΣΚΤ.[53]

Το καθαρό κέρδος της ΕΚΤ για το 2021 ήταν 192 εκατ. ευρώ. Κατόπιν σχετικής απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου, πραγματοποιήθηκε ενδιάμεση διανομή κερδών, ύψους 150 εκατ. ευρώ, προς τις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ στις 31.1.2022. Επιπλέον, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε να διανείμει τα εναπομένοντα κέρδη, ύψους 42 εκατ. ευρώ, στις ΕθνΚΤ της ζώνης του ευρώ.

© Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, 2022

Ταχυδρομική διεύθυνση 60640 Frankfurt am Main, Germany
Τηλέφωνο +49 69 1344 0

Δικτυακός τόπος www.ecb.europa.eu

Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή για εκπαιδευτικούς και μη εμπορικούς σκοπούς, εφόσον αναφέρεται η πηγή.

Για την ορολογία, μπορείτε να συμβουλευθείτε το γλωσσάριο της ΕΚΤ (διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά).

HTML ISBN 978-92-899-5019-0, ISSN 2443-4752, doi:10.2866/995382, QB-BS-22-001-EL-Q

  1. Σε όλο το έγγραφο, το σύνολο ενδέχεται να μην αντιστοιχεί στο άθροισμα των επιμέρους στοιχείων και τα ποσοστά ενδέχεται να μην αντανακλούν επακριβώς τους απόλυτους αριθμούς λόγω στρογγυλοποιήσεων.
  2. Οι "οικονομικές καταστάσεις" περιλαμβάνουν τον ισολογισμό, τα αποτελέσματα χρήσης και τις συναφείς σημειώσεις. Οι "Ετήσιοι Λογαριασμοί" περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις, την έκθεση διαχείρισης, την έκθεση του ανεξάρτητου ελεγκτή και τη σημείωση επί της διανομής των κερδών/του επιμερισμού της ζημίας. Περισσότερες λεπτομέρειες όσον αφορά τη σχετική διαδικασία κατάρτισης και έγκρισης διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  3. Λεπτομέρειες σχετικά με την επανεξέταση της στρατηγικής η οποία διενεργήθηκε το 2021 διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  4. Ενοποιημένη έκδοση της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 202 της 7.6.2016, σ. 1) όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
  5. Πρωτόκολλο (αριθ. 4) για το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΕ C 202 της 7.6.2016, σ. 230). Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) περιλαμβάνει την ΕΚΤ και τις ΕθνΚΤ και των 27 κρατών μελών της ΕΕ.
  6. Το πρόγραμμα APP αποτελείται από το τρίτο πρόγραμμα αγοράς καλυμμένων ομολογιών (third covered bond purchase programme – CBPP3), το πρόγραμμα αγοράς τιτλοποιημένων απαιτήσεων (asset-backed securities purchase programme – ABSPP), το πρόγραμμα αγοράς τίτλων του δημόσιου τομέα (public sector purchase programme – PSPP) και το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων του επιχειρηματικού τομέα (corporate sector purchase programme – CSPP). Η ΕΚΤ δεν αποκτά τίτλους στο πλαίσιο του προγράμματος CSPP. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πρόγραμμα APP διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  7. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πρόγραμμα PEPP διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  8. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. το δελτίο Τύπου της 16ης Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου.
  9. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους περιορισμούς ως προς τη λήξη των τίτλων τόσο για το πρόγραμμα APP όσο και για το πρόγραμμα PEPP διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  10. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα αποτελούνται από στοιχεία ενεργητικού που περιλαμβάνονται στα στοιχεία του ισολογισμού "Απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ - Καταθέσεις σε τράπεζες, τίτλοι, δάνεια και λοιπά στοιχεία ενεργητικού" και "Απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι κατοίκων ζώνης ευρώ".
  11. Οι δαπάνες της ΕΚΤ κατά την άσκηση των εποπτικών της καθηκόντων ανακτώνται μέσω της επιβολής ετήσιων τελών στις εποπτευόμενες οντότητες. Περισσότερες λεπτομέρειες διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ για την τραπεζική εποπτεία.
  12. Η αύξηση της πρόβλεψης έναντι χρηματοοικονομικών κινδύνων είχε ως αποτέλεσμα την αντίστοιχη μείωση του κέρδους το 2021.
  13. Το στοιχείο του ισολογισμού "Λογαριασμοί αναπροσαρμογής" περιλαμβάνει επίσης την επανεπιμέτρηση των μετεργασιακών παροχών.
  14. Βλ. το δελτίο Τύπου της 30.1.2020 σχετικά με το εγγεγραμμένο κεφάλαιο της ΕΚΤ μετά την αποχώρηση της Bank of England από το ΕΣΚΤ.
  15. Τα εποπτικά τέλη περιλαμβάνονται στα "Λοιπά έσοδα και έξοδα" (βλ. Διάγραμμα 13).
  16. Ως "υπό συνθήκη αξία σε κίνδυνο" ορίζεται η σταθμισμένη ως προς την πιθανότητα μέση ζημία η οποία συμβαίνει στα δυσμενέστερα σενάρια (1-p)%, όπου p είναι το επίπεδο εμπιστοσύνης.
  17. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την προσέγγιση όσον αφορά την ανάπτυξη υποδειγμάτων κινδύνου διατίθενται στο έγγραφο με τίτλο "The financial risk management of the Eurosystem’s monetary policy operations", ΕΚΤ, Ιούλιος 2015.
  18. Ο λειτουργικός κίνδυνος περιλαμβάνει όλους τους μη χρηματοοικονομικούς κινδύνους και ορίζεται ως ο κίνδυνος αρνητικού αντίκτυπου στην ΕΚΤ σε επίπεδο υπηρεσιακής δραστηριότητας, φήμης ή σε οικονομικό επίπεδο, που προκαλείται από τον ανθρώπινο παράγοντα, από την ανεπαρκή εφαρμογή ή την αστοχία των διαδικασιών εσωτερικής διακυβέρνησης και των υπηρεσιακών διαδικασιών, από την αστοχία συστημάτων στα οποία στηρίζονται οι διαδικασίες ή από εξωτερικά γεγονότα (π.χ. φυσικές καταστροφές ή εξωτερικές επιθέσεις).
  19. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη δομή διακυβέρνησης της ΕΚΤ διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  20. Η διαχείριση κινδύνων δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς απασχολεί ολοένα και περισσότερο τον εταιρικό και δημόσιο τομέα. Λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη διαχείριση του χρηματοοικονομικού και λειτουργικού κινδύνου και σε ό,τι αφορά την ΕΚΤ μπορεί να οριστεί ως ο κίνδυνος να προκληθεί ζημία στη φήμη ή άλλη ζημία επειδή ανώτατοι λειτουργοί ή μέλη του προσωπικού της ΕΚΤ δεν ενεργούν σύμφωνα με τους κανόνες δεοντολογίας και ακεραιότητας της ΕΚΤ και/ή τα πρότυπα ορθής διακυβέρνησης και χρηστής διαχείρισης.
  21. Οι λογιστικές πολιτικές της ΕΚΤ περιγράφονται λεπτομερώς στην απόφαση (ΕΕ) 2016/2247 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΚΤ (ΕΚΤ/2016/35) (ΕΕ L 347 της 20.12.2016, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
    Προκειμένου να διασφαλίζεται η εναρμονισμένη λογιστική παρακολούθηση και υποβολή χρηματοοικονομικών εκθέσεων όσον αφορά τις πράξεις του Ευρωσυστήματος, η προαναφερόμενη απόφαση βασίζεται στην κατευθυντήρια γραμμή (ΕΕ) 2016/2249 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016 σχετικά με το νομικό πλαίσιο για τη λογιστική παρακολούθηση και την υποβολή χρηματοοικονομικών εκθέσεων στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΚΤ/2016/34) (ΕΕ L 347, της 20.12.2016, σ. 37), όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
    Οι πολιτικές αυτές, οι οποίες εξετάζονται και επικαιροποιούνται ανά τακτά διαστήματα όπως κρίνεται απαραίτητο, συνάδουν με τις διατάξεις του άρθρου 26.4 του Καταστατικού του ΕΣΚΤ, σύμφωνα με τις οποίες πρέπει να ακολουθείται εναρμονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τους κανόνες που διέπουν τη λογιστική παρακολούθηση και την υποβολή χρηματοοικονομικών εκθέσεων όσον αφορά τις εργασίες του Ευρωσυστήματος.
  22. Για διοικητικά δεδουλευμένα έσοδα και προβλέψεις εφαρμόζεται ελάχιστο όριο 100.000 ευρώ.
  23. Τα κεφάλαια που συσσωρεύει κάποιο μέλος του προσωπικού με τις εθελούσιες εισφορές του μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά τη συνταξιοδότηση για την εξαγορά πρόσθετης σύνταξης. Η σύνταξη αυτή περιλαμβάνεται στις δεσμεύσεις για καθορισμένες παροχές από εκείνη τη στιγμή και εξής.
  24. Στις 31.12.2021 συμμετείχαν στο TARGET2 οι εξής ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ: Българска народна банка (Εθνική Τράπεζα της Βουλγαρίας), Danmarks Nationalbank, Hrvatska narodna banka, Narodowy Bank Polski και Banca Naţională a României.
  25. Απόφαση της ΕΚΤ της 13ης Δεκεμβρίου 2010 σχετικά με την έκδοση τραπεζογραμματίων ευρώ (ΕΚΤ/2010/29) (2011/67/ΕΕ) (ΕΕ L 35 της 9.2.2011, σ. 26), όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
  26. Με τον όρο "κλείδα κατανομής τραπεζογραμματίων" νοούνται τα ποσοστά που προκύπτουν κατόπιν προσδιορισμού του μεριδίου συμμετοχής της ΕΚΤ στο σύνολο των εκδιδόμενων τραπεζογραμματίων ευρώ και εφαρμογής της κλείδας κατανομής στο εγγεγραμμένο κεφάλαιο επί του μεριδίου συμμετοχής των ΕθνΚΤ στο εν λόγω σύνολο.
  27. Απόφαση (ΕΕ) 2016/2248 της ΕΚΤ, της 3ης Νοεμβρίου 2016, σχετικά με την κατανομή του νομισματικού εισοδήματος των εθνικών κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών με νόμισμα το ευρώ (ΕΚΤ/2016/36) (ΕΕ L 347 της 20.12.2016, σ. 26), όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
  28. Απόφαση (ΕΕ) 2015/298 της ΕΚΤ, της 15ης Δεκεμβρίου 2014, σχετικά με την ενδιάμεση διανομή του εισοδήματος της ΕΚΤ (ΕΚΤ/2014/57) (ΕΕ L 53 της 25.2.2015, σ. 24), όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
  29. Αυτή η ποσότητα αντιστοιχεί σε 504,8 τόνους.
  30. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα αποτελούνται από στοιχεία ενεργητικού μείον στοιχεία παθητικού στο αντίστοιχο ξένο νόμισμα, προσαρμοσμένα για συναλλαγματικές διαφορές. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στις κατηγορίες "Απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ", "Απαιτήσεις σε συνάλλαγμα έναντι κατοίκων ζώνης ευρώ", "Δεδουλευμένα έσοδα και προπληρωθέντα έξοδα", "Διαφορές από αναπροσαρμογή της αξίας πράξεων εκτός ισολογισμού" (λογαριασμός παθητικού) και "Δεδουλευμένα έξοδα και προεισπραχθέντα έσοδα", λαμβάνονται δε επίσης υπόψη οι προθεσμιακές πράξεις συναλλάγματος και οι πράξεις ανταλλαγής νομισμάτων όπως καταγράφονται στα στοιχεία εκτός ισολογισμού. Δεν περιλαμβάνονται κέρδη αναπροσαρμογής λόγω μεταβολής της τιμής χρηματοδοτικών μέσων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα.
  31. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις πράξεις του Ευρωσυστήματος για την παροχή ρευστότητας σε ευρώ έναντι αποδεκτών εξασφαλίσεων διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  32. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πρόγραμμα APP διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  33. Βλ. το δελτίο Τύπου της 16ης Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου.
  34. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πρόγραμμα PEPP διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  35. Αν μπορούν να διατηρηθούν ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης με ροές αγορών στοιχείων ενεργητικού που δεν οδηγούν σε εξάντληση του συνολικού ποσού του PEPP στη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των καθαρών αγορών του, το ποσό αυτό δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί στο ακέραιο.
  36. Η αγοραία αξία είναι ενδεικτική και υπολογίζεται με βάση τις τιμές της αγοράς. Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμες τιμές της αγοράς, οι τιμές αυτές εκτιμώνται με τη χρήση εσωτερικών υποδειγμάτων του Ευρωσυστήματος.
  37. Από τις 16.3.2016 το επιτόκιο που χρησιμοποιεί το Ευρωσύστημα στις δημοπρασίες του για τις πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης είναι 0%.
  38. Περισσότερες λεπτομέρειες διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ για την τραπεζική εποπτεία.
  39. Οι συναλλαγές δανεισμού τίτλων που δεν οδηγούν στην ύπαρξη εξασφαλίσεων σε μετρητά που δεν έχουν επενδυθεί στο τέλος του έτους καταγράφονται σε λογαριασμούς εκτός ισολογισμού (βλ. σημείωση 17 "Προγράμματα δανεισμού τίτλων").
  40. Ο πυλώνας καθορισμένων παροχών του προγράμματος αντικατοπτρίζει μόνο τις υποχρεωτικές εισφορές που καταβάλλουν η ΕΚΤ και τα μέλη του προσωπικού. Επιπλέον, οι εθελούσιες εισφορές μελών του προσωπικού σε πυλώνα καθορισμένων εισφορών το 2021 ανήλθαν σε 220 εκατ. ευρώ (2020: 186 εκατ. ευρώ). Οι εν λόγω εισφορές επενδύονται σε περιουσιακά στοιχεία του προγράμματος και δημιουργούν αντίστοιχη ισόποση δέσμευση.
  41. Για τον υπολογισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας χρησιμοποιούνται τα επιτόκια του προηγούμενου έτους.
  42. Η ΕΚΤ δεν διενεργεί αγορές τίτλων του επιχειρηματικού τομέα στο πλαίσιο των προγραμμάτων CSPP και PEPP και κατά συνέπεια δεν διακρατεί τίτλους διαθέσιμους προς δανεισμό. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον δανεισμό τίτλων διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ.
  43. Εάν κάποιες εξασφαλίσεις σε μορφή μετρητών δεν έχουν επενδυθεί στο τέλος του έτους, αυτές οι συναλλαγές καταγράφονται σε λογαριασμούς εντός ισολογισμού (βλ. σημείωση 9 "Λοιπές υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι πιστωτικών ιδρυμάτων ζώνης ευρώ" και σημείωση 11 "Υποχρεώσεις σε ευρώ έναντι μη κατοίκων ζώνης ευρώ").
  44. Βλ. άρθρο 5 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ.1163/2014 της ΕΚΤ, της 22ας Οκτωβρίου 2014, σχετικά με τα εποπτικά τέλη (ΕΚΤ/2014/41) (ΕΕ L 311 της 31.10.2014, σ. 23), όπως τροποποιήθηκε. Μπορείτε να ανατρέξετε στο ανεπίσημο ενοποιημένο κείμενο με τον κατάλογο των τροποποιήσεων εδώ.
  45. Η απόφαση της ΕΚΤ σχετικά με το συνολικό ποσό των ετήσιων εποπτικών τελών για το 2021 θα εκδοθεί και στη συνέχεια θα δημοσιευθεί μέχρι τα τέλη Απριλίου του 2022.
  46. Περισσότερες λεπτομέρειες διατίθενται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ για την τραπεζική εποπτεία.
  47. Βλ. Ετήσια έκθεση 2020/21, ΤΔΔ.
  48. Ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης (ΙΠΑ) είναι η μονάδα που αντιστοιχεί σε έναν εργαζόμενο που εργάζεται με πλήρη απασχόληση για ένα έτος. Αυτό περιλαμβάνει τους υπαλλήλους με μόνιμη σύμβαση, σύμβαση ορισμένου χρόνου ή σύμβαση διάρκειας μικρότερης του έτους, καθώς και τους συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα Πτυχιούχων της ΕΚΤ κατ' αναλογία προς τις ώρες εργασίας τους. Επίσης, περιλαμβάνονται υπάλληλοι σε άδεια μητρότητας ή μακροχρόνια άδεια, ενώ δεν περιλαμβάνονται υπάλληλοι σε άδεια άνευ αποδοχών.
  49. Για τον υπολογισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας χρησιμοποιούνται τα επιτόκια του προηγούμενου έτους.
  50. Τα ποσά παρουσιάζονται σε ακαθάριστη βάση, δηλ. χωρίς να υπολογίζεται η παρακράτηση φόρου προς όφελος της ΕΕ.
  51. Για το καθαρό ποσό που καταλογίζεται στα αποτελέσματα χρήσης σε σχέση με τις συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις από την ΕΚΤ για τα εν ενεργεία μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τα μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου, βλ. σημείωση 13.3 "Διάφορα στοιχεία".
  52. Οι ΕθνΚΤ εκτός της ζώνης του ευρώ δεν δικαιούνται μερίδιο από τα διανεμητέα κέρδη της ΕΚΤ ούτε υποχρεούνται να καλύψουν τυχόν ζημίες της τελευταίας.
  53. Σύμφωνα με το άρθρο 32.5 του Καταστατικού του ΕΣΚΤ, το ποσό του νομισματικού εισοδήματος των ΕθνΚΤ κατανέμεται μεταξύ τους κατ' αναλογία προς τα καταβεβλημένα μερίδια συμμετοχής τους στο κεφάλαιο της ΕΚΤ.